Yr Arolwg

Maen Pyscodyn SO 18281985

Fel rhan fwyaf o Brydain Fawr, mae gan Cymru nifer mawr o henebion, sydd o'r amser Neolithig a'r Oes Yr Efudd. Yr Arolwg:

"Ymchwiliad i mewn i'r lleoliad topograffic a'r dosbarthiad o'r henebion Neolithig ac o'r Oes Yr Efudd yng Nghymru, Traethawd gan Yr Athro Herbert E. Roese, wedi eu ymfodloni yn 1979 i Brifysgol Cymru, Caerdydd, D.U."

yn delio gyda 2600 henebion*, a'i adeiladwyd yn y trydydd a'r ail milflwyddiant C.C. Adolygwyd hefyd yr arolwg yr amgylchedd Is-Boreaidd pan gosodwyd yr henebion. Gwyliwyd henebion o'r math a ganlyn oddi dano. (* gweler RCAHM, 1997, An Inventory of the Ancient Monuments of Brecknock, d.69 & 71.)

i) Beddrodau siambr a Siambrau claddu (cliciwch), o dan gwahanol enwau: cromlechi porth / carneddau cellog gorllewin / beddau cwrt / Severn-Cotswold carneddau cellog / beddau cyntedd Atlantig / beddau cyntedd a siambr / carneddau cylchrannog / siambrau claddu.
Arolygwyd 160 o safleoedd.

ii) carneddau crynion a beddrodau crynion (cliciwch), o dan gwahanol enwau: carneddau new beddrodau crynion gyda nodweddion Neolithig / Carneddau neu beddrodau crynion o'r amser cynnar a chanol Oes Yr Efydd / carneddau neu beddrodau crynion o hwyrach Oes yr Efydd. Does dim safleoedd cyn-Oes yr Efydd.
Arolydwyd 2000 o safleoedd.

iii) Hengorau, Gosodiadau cerrig a Gosodiadau crynion (cliciwch), o dan gwahanol enwau: hengorau crynion / cylchau gloddiog /cylchau meini / cylchau carneddau / cylchau ymylfaen / gosodiadau sgwar a trionglog.
Arolygwyd 70 o safleoedd.

iv) Meini hirion/mewn parau a rheseidiau (cliciwch), o dan gwahanol enwau: Meini hirion (yn fras 280) / meini mewn parau (15) / rheseidiau unig (35) / rheseidiau dwbl (4) / caeau meini (2).

Mae rhan o'r arolwg a rhai pwnciau eraill gan H.E.Roese ar gael yn y cyhoeddiadau sy'n dilyn :

1978, 'Recent Field Observations on Neolithic and Bronze Age Monuments

in South-East Wales', yn The Bulletin of the Board of Celtic Studies

(a adwaenir fel B.B.C.S.), Vol.28, pp.129-135 (am sylwadau gwelwch
D.K.Leighton, 1997, Mynydd Du & Fforest Fawr, pp.67, 76.)

1979, 'Some unpublished Objects from excavated Neolithic and Bronze Age

Sites in Breconshire', yn Brycheiniog, Vol.18, pp.31-46. (am sylwadau gwelwch
RCAHM, 1997, An Inventory...Brecknock p.91)

1979 , 'Archaeological Discoveries by T.C.Cantrill', yn Archaeologia

Cambrensis, Vol.128, pp.147-155. ( am sylwadau gwelwch RCAHM, 1997,
An Inventory...Brecknock p.92)

1980, 'Some Aspects of Topographical Location of Neolithic and Bronze

Age Monuments in Wales - I. Menhirs', yn B.B.C.S., Vol.28,

pp.645-655 (am sylwadau gwelwch G.Williams, 1988, The Standing Stones
of Wales & SW England (B.A.R.), p.3-7. )

1980, 'Some Aspects of .....II. Henges and Circles', yn B.B.C.S., Vol.29

pp.164-170 (am sylwadau gwelwch G.Williams, 1984, yn B.B.C.S.31,
p.185).

1981, 'Some Aspects of ....III. Round Cairns and Round Barrows', yn

B.B.C.S., Vol.29, pp.575-587 (am sylwadau gwelwch D.K.Leighton, 1984, yn PPS 50,
pp.328; neu P.Crew, 1985, in B.B.C.S.32, p.314; or RCAHM, 1997, yn An Inventory ...
Brecknock, p.73; ynteu R.Moore-Colyer, 1998, yn Arch.Camb.CXLV, p.21).

1982, 'Some Aspects of ....IV. Chambered Tombs and Burial Chambers', yn

B.B.C.S., Vol.29, pp.763-775 (am sylwadau gwelwch C.T.Barker, 1992,

The Chamber Tombs of South-West Wales (Oxbow Monograph 14), p.73).

1985, 'Developments in Prehistoric Interments in Wales', yn B.B.C.S.,

Vol.32, pp.241-259.( am sylwadau gwelwch G.Williams, 1988, B.A.R., p.115.)

1986, 'The Victorian Barrow Diggers of Wales - I. The Period', yn B.B.C.S.,

Vol.33, pp.236-244 (am lyfryddiaeth cliciwch yma).

1987, 'The Victorian Barrow Diggers of Wales - II. The Personalities', yn

B.B.C.S., Vol.34, pp.205-219 (am sylwadau gwelwch L.V.Grinsell, 1990,
Barrows in England & Wales (Shire Publ.), p.8).

Hyd heddiw defnyddiwyd yr arolwg fel cyfeirnod. (a.e. Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales, 1997, An Inventory of the Ancient Monuments in Brecknock, Part: i ; neu: Frank Olding, 2000, The Prehistoric Landscapes of the Eastern Black Mountains, BAR 297.