LETER E HAPUR DERGUAR HAVIER SOLANES..

Letër e hapur dërguar Zotëri Havier Solanës, Komisar i Lartë i BE-së për politikë të Jashtme
Nga Bardhyl Mahmuti

Zotëri përfaqësues i Lartë i BE-së për Politikë të Jashtme,
Të nënvizojmë se Maqedonia ka nënshkruar dhe ratifikuar, si anëtare e Këshillit të Evropës, protokollet nr. 7 e 8 të Konventës për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive fundamentale të njeriut (10 prill 1997), Konventën-kornizë për mbrojtjen e minoriteteve (10 prill 1997), Kartën Evropiane për gjuhët regjionale apo të minoriteteve (25 korrik 1996). Të nënvizojmë se pas gjashtë muaj të konfrontimit midis guerilës shqiptare dhe forcave qeveritare, udhëheqësit maqedonas dhe shqiptarë të vendit kanë aprovuar më 01 gusht të vitit 2001 një marrëveshje për paqë në vend dhe t’i jepet fund diskriminimit etnik. Duhet marrë parasysh se shteti maqedonas po vazhdon me një logjikë diskriminuese : në vend që të vihet në vendin e strukturave demokratike, të përditshmet shqiptare lajmërojnë abuzime dhe keqtrajtime nga ana e policisë (rasti me Sopotin, Rakovecin, Brezën, Bllacën e Kondovën, nuk janë gjë tjetër vetëm një borë e cila e mbulon pjesën e dukshme të Isebergut. Decentralizimi, ligjet parlamentare për gjuhët dhe flamujt, politika e punësimit dhe përfaqësimi në institucionet publike janë zbrazur nga substanca e tyre demokratike. Duke marrë parasysh se diskriminimi ndaj shqiptarëve dhe nevojës për tu siguruar një promovim efektiv të të drejtave dhe lirive të tyre, është urgjente që të përkujtojmë se toleranca po kalon në akceptimin e divergjencave dhe respektimin e diferencimit. Që lufta kundër racizmit, kundër diskriminimit racor, kundër diskriminimit etnik, kundër ksenofobisë dhe tolerancës, kërkojnë një përgjegjësi kolektive. Duke marrë parasysh se situata politike në Maqedoni është shënuar me një animozitet të pranueshëm për tu riaktivizuar në një kontekst jostabil. Të vetëdijshëm për këtë situatë më shumë se preokupuese, më lejoni që tu dërgojë këtë letër të hapur para se të takoheni me autoritetet politike të Bashkësisë Evropiane si dhe komunitetin ndërkombëtar në asambletë e tyre edhe ate, me këtë qëllim :
- që t’i përkushtojnë një vëmendje më të madhe shkaqeve themelore të konflikteve etnike në Maqedoni ;
- që të vënë në vend politikat e intervenimit urgjent si dhe të gjejnë mjete për të luftuar diskriminimin etnik dhe mostolerancës në Maqedoni ;
- që të vënë në vend politikat e presionit që Maqedonia të mund ta aplikojë Konventën Kornizë të Këshillit të Evropës për mbrojtjen e minoriteteve kombëtare ;
- që t’ua bëjnë të qartë autoriteteve maqedonase se kandidimi i Maqedonisë për tu integruar në Evropë, nuk do të merret parasysh, përderisa ky shtet nuk i plotëson principet demokratike.
Zotëri Komisar i Lartë i BE-së për Politikë të Jashtme,
Qysh në kohët më të vjetra, njeriu është munduar gjithnjë që t’i dëshmojë dhe afirmojë idetë e tij, mendimet e tij, përcaktimin e tij, identitetin e tij : gjuhën, religjionin, flamurin... që janë një pjesë për të afirmuar identitetin. Pasi që shteti maqedonas pretendon të dëshmojë se me një mënyrë « të shkëlqyeshme » i ka plotësuar divergjencat sociale dhe të dëshmojë se gjithashtu e respekton Konventën për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore të njeriut, Konventën Kornizë të Këshillit të Evropës për mbrojtjen e minoriteteve kombëtare dhe Kartën Evropiane të gjuhëve regjionale apo të minoriteteve, ju lutem Zotëri përfaqësues i Lartë i BE për Politikë të Jashtme, në disa pika t’ua përkujtoni autoriteteve maqedonase se si, p.sh. Zvicra, kujdeset për gjendjen sociale. Elementi themelor i identitetit zviceran nuk është një gjuhë e përbashkët nacionale, por as edhe një traditë kulturore apo etnike ekskluzive. Konfederata zvicerane përmbledh komunitete të ndryshme e që nuk kanë të bëjnë as me gjuhë, as me kulturë e as me religjion. Në një aspekt linguistik, Zvicra ka katër gjuhë kombëtare : gjermanishten (të folur prej rreth 63,7% të popullatës), frëngjishten (19,2%), italishten (7,6%) dhe retoromanishten (0,6%). Gjuha gjermane është gjuha më e përhapur në nivel federal e përcjellë nga frëngjishtja, italishtja dhe më në fund retoromanishten. Gjermanishtja, frengjishtja dhe italishtja janë njësoj gjuhë zyrtare të Konfederatës. Përmes këtyre gjuhëve autoritetet federale komunikojnë me qytetarët, me kantonet dhe me këto janë të botuara tekstet legjislative federale. Gjuha retoromane, e folur nga 0,6% e popullatës është gjuhë zyrtare me të cilën Konfederata komunikon me folësit e kësaj gjuhe. Shkurt, divergjenca linguistike llogaritet si një pasuri. E njëjta gjë vlen edhe për flamujt. Ekzistimi i përafërsisht 3 300 flamujve llogaritet si një pasuri. Flamuri i Konfederatës zvicerane, flamujt e 26 kantoneve, flamujt e distrikteve, flamujt e rretheve apo flamujt e 2 900 komunave, përbëjnë mozaikun e kësaj pasurie identike. Të përkujtojmë se deri në Revolucionin françez të 1789, Zvicra ka qenë një Konfederatë e shteteve. Pas okupimit të Zvicrës nga trupat e Drejtorisë më 1798, një Republikë unitare helvetike është krijuar sipas modelit françez. Por, edhe ideja e një shteti unitar është shumë e huaj për koncepcionet dhe traditat e vendit. Kështu, pas një periudhe të shkurtë të krizës së vazhdueshme, Akti i mediacionit i 19 shkurtit 1803 i rregulluar nga Bonaparta, shënon kthimin e federalizmit. Federalizmi i cili është i aplikuar në Zvicër, është një mjet shumë efikas për t’i mbrojtur minoritetet. Ai u siguron përfaqësim në institucionet federale grupeve të popullatës që i përkasin një minoriteti në shkallë nacionale e që formojnë mazhorancën në një regjion të determinuar gjeografik. Federalizmi gjithashtu u mundëson një autonomi kantoneve dhe komunave ku janë të vendosur minoritetet. Nuk mjafton vetëm federalizmi që të sigurohet respektimi i të drejtave të minoriteteve. Mbrojtja e minoriteteve është e garantuar edhe të drejtat themelore të njeriut e sidomos, nga një mënyrë më e përgjithshme, në ekzistimin e një klime të mirëkuptimit dhe tolerancës në mes të popullatës. Cilat janë pretendimet e shtetit maqedonas ?! Cili është statusi i gjuhës shqipe, e folur nga së paku ¼ e popullatës së këtij vendi ?! Cili është statusi i flamurit shqiptar ? Nën përfaqësimi i shqiptarëve në institucionet publike vazhdon të jetë shqetësues (më pak se %). Ligjet restriktive për përdorimin e gjuhës shqipe dhe flamurit shqiptar, nuk janë gjë tjetër vetëm se një manipulim statistikor dhe jolegjitim në krahasim me konventat e Bashkësisë Evropiane në mbrojtjen e minoriteteve nacionale dhe Kartës Evropiane të gjuhëve regjionale apo minoritare. Këto ligje diskriminuese, nuk bëjnë gjë tjetër por gjenerojnë konflikte të reja.
Zotëri përfaqësues i Lartë i BE-së për Politikë të Jashtme,
Paramendoni se ju mund të kërkoni të drejta të njeriut për të gjithë dhe shpresoj se në kuadër të prerogativës suaj, kjo letër e hapur do të mund të pranojë një pjesë të shërbimeve tuaja, gjithë përkrahjen që mund t’ia dërgoni një numri të madh të institucioneve të specializuara për këtë çështje. Duhet marrë parasysh se Marrëveshja e 2001 e ka ndërprerë luftën pa i dhënë fund një diskriminimi etnik. Duhet marrë parasysh se « demokracia unitare » nuk mund tu përgjigjet nevojave të realitetit multietnik. Duhet marrë parasysh se aplikimi i federalizmit është një mjet efikas për të mbrojtur divergjencën etnike, kërkoj nga ju një intervenim shumë urgjent që kjo situatë, përplot me dhembje për shqiptarët e Maqedonisë, të mund të gjejë një zgjidhje të shpejtë dhe pozitive. Zotëri përfaqësues i Lartë i BE-së për Politikë të Jashtme, pranoni përshëndetjet e mia me një konsideratë të lartë.

Bardhyl Mahmuti
Av.Gilamont 62
1800 Vevey CH

Vevey, le 21 juillet 2005