INTERVISTA E MR BARDHYL MAHMUTIT PER EPOKA E RE

KRIMI NUK <<ZBARDHET>> POR NDRICOHET

EPOKA E RE : Përkundër aspiratave që të integrohet në BE dhe në NATO, skenat që pamë me rastin e intervenimit të pushtetit në Malësi të Tetovës dhe veçanërisht në Brodec i kualifikuat si masakër kundër shqiptarëve. Disa i kualifikuan « si hakmarrje ndaj luftës së 2001 » dhe kërkuan « krijimin e komisioneve anketuese për zbardhjen e këtyre rasteve ». Cili është interpretimi juaj ?

BARDHYL MAHMUTI : Të interpretosh brutalitetin shtazarak që treguan forcat ushtarako policore në Brodec « si hakmarrje ndaj Luftës së 2001 » është papërgjegjësi politike. Ky interpretim len të nënkuptohet se gjoja shqiptarët  i kanë hak dikujt !

Kjo më detyron të rikujtoj disa nga gjarjet e kaluara. Që nga themeli i Maqedonisë si republikë socialiste në kuadër të Federatës jugosllave është ndjekur politikë antishqiptare. Vrasjet, plagosjet, maltretimet, burgosjet, shpronësimet, plaçkitjet, detyrimi për t’u shpërngulur për në Turqi dhe forma të ndryshme të dhunës fizike dhe psikologjike janë karakteristikat dominante të pushtetit të Shkupit ndaj shqiptarëve. 

Nxitja e vazhdueshme e urrejtjen antishqiptare prodhoi mendimin e ekskluzivitetit etnik maqedonas ku tjetri shihet si rival për asgjësim. Politika antishqiptare e Shkupit morri përmasat e ideologjisë shtetformuese sidomos në periudhën e shpërbërjes së Federatës jugosllave.

Kapërcimi nga sistemi komunist në sistemin e demokracive parlamentare duhej të krijonte kushte të favorshme për respektimin e diversitetit etnik në përputhje me mënyrën se si shoqëritë demokratike u jepnin përgjegje problemeve analogjike me tonat.

Në vend të avancimit të atyre të drejtave që kishim me Kushtetutën e vitit 1974 dhe zbatimit të tyre në praktikë ndodhi e kundërta. Fryma antishqiptare do të institucionalizohet në të gjitha poret e jetës politike dhe shoqërore pas krijimit të shtetit të pavarur të Maqedonisë. Kushtetuta e re definoi Maqedoninë  si shtet i popullit maqedonas dhe u suprimuan të gjitha të drejtat që shqiptarët kishin me kushtetutën e mëparshme.

Si pasojë, dy mendime do të dominojnë imagjinatën shoqërore të maqedonasve.I pari, që shqiptarët duhet të dërgohen në « dhoma gazi » dhe mendimi i dytë « më tolerant » se « shqiptarët në Maqedoni janë një e keqe e nevojshme e dhënë nga Zoti, si fatkeqësi që duhet të pranohet se nuk ke zgjidhje tjetër » (për më shumë rreth kësaj shih  fjalimin inaugurativ të Branko Cervenkovskit para deputetëve të Parlamentit. http://www.aimpress.ch/dyn/dos/archive/data/2003/30509-dosa-01-03.htm )

Në vend të mobilizimit të gjithanshëm të forcave intelektuale dhe patriotike shqiptare për ridefinimin e raporteve të shqiptarëve dhe maqedonasve ndodhi e kundërta : një mobilizim drejt funksioneve shtetërore ! Kjo logjikë do të dominojë para dhe pas luftës së vitit 2001. Marrëveshja e Ohrit ka hyrë në vitin e 7 dhe po shihen rezultatet : vrasje të reja, burgosje dhe montime procesesh kundër shqiptarëve, ndalim i përdorimit të flamurit, diskriminim në punësim dhe në çdo pore të jetës politike, ekonomike dhe sociale.

Hakmarrje ?! Më shumë se  gjashtë dekada rresht ndaj shqiptarëve është ushtruar dhunë dhe terror. « Hakmarrja » është nocion që nuk ka lidhje me kulturën demokratike. Nëse hyjmë dhe rezonojmë me logjikën e vjetër mund të konkludojmë se hak nuk i kemi askujtë por ata na kanë neve !  Gjërat duhet të shihen ndryshe.

EPOKA E RE : Ju si BDSH nuk u pajtuat me cilësime të tilla dhe kërkuat intervenim energjik të institucioneve ndërkombëtare për t’i dhënë fund dhunës dhe diskriminimit të shqiptarëve në Maqedoni.

Ku qëndrojnë dallimet dhe pse ndodhi kështu ?

BARDHYL MAHMUTI : Krijimi i « Komisioneve anketuese » është një praktikë që shpesh është përdorur në të kaluarën për të mbuluar « krimet ». Kërkesa për të « zbardhur » krimin shkon së bashku me logjikën e moçme. Krimi nuk « zbardhet » por ndriçohet !

Ne si parti jemi të vetëdishëm se lufta kundër diskriminimit racor, kundër diskriminimit etnik, kundër diskriminimit gjinor dhe kundër të gjitha formave të diskriminimit kërkon një angazhim kolektiv të të gjithë demokratëve të mirfilltë në botë. Kjo luftë politike për ngadhnjimin e demokracisë në këtë pjesë të Evropës kalon në mënyrë të domosdoshme përmes një intervenimi energjik të institucioneve demokratike ndërkombëtare. Për këtë arsye u jemi drejtuar disa here dhe do t’ju drejtohemi pa ndërprerë të gjitha institucioneve me peshë në botë dhe do të kërkojmë nga demokratët kudo qofshin ata që të ngrenë zërin kundër padrejtësive me të cilat ballafaqohen shqiptarët në Maqedoni, të bëjnë presion mbi Shkupin për lirimin e civilëve të pafajshëm, për rishikimin e të gjitha proceseve të montuara nga politika, për krijimin e një grupi hetues ndërkombëtar dhe për ndëshkimin e fajtorëve të masakrës së Brodecit.

EPOKA E RE : Kush ishte i implikuar realisht në këtë masakër?

BARDHYL MAHMUTI : Ne kemi tërhequr vëmendjen qysh më herët se qarqet antishqiptare janë mobilizuar si asnjëherë më pare. Sidomos në kohën kur bisedimet për definimin e statusit politik të Kosovës po përfundonin. Në mesin e këtyre qarqeve ne kemi denoncuar, permes komunikatës së 27 tetorit, implikimet e drejtpërdrejta të Beogradit dhe të qarqeve anishqiptare në Shkup.

Fatkeqësisht, Masakra e Brodecit nxorri në shesh implikime të shumta.

Edhe pse që në ditën e parë të Masakrës së Brodecit, PDSH-ja, si pjesë e koalicionit qeveritar, tentoi të zbusë reakcionin e shqiptarëve për vrasjet e njërëzve të pafajshëm, me arsyetim se « operacioni policor paraprakisht është finalizuar edhe në bashkëpunim të koordinuar me autoritetet kosovare » e vërteta nuk mund të fshihej. Në Konferenca europiane "Udhëkryqet e Ballkanit", që u zhvillua në Bruksel, doli në shesh misteri i « forcave shumetnike » të implikuara në tragjedinë e Brodecit. Zëvendëskryeministri serb  Bozhidar Gjelic konfirmoi bashkëpunimin e shtetit serb me qeverinë e Shkupit në “luftë kundër terrorizmit shqiptar” në Brodec.

EPOKA E RE : Kush nga “autoritetet kosovare” ka mundur të bashkëpunojë me autoritetet e Shkupit në Masakrën e Brodecit?

BARDHYL MAHMUTI :

Ditën që i parapriu masakrës së Brodecit në “Takimin e Petrol Kompanisë” bënin pjesë disa  personalitete të skenës politike të Kosovës dhe Maqedonisë. Mirëpo, mediatizimi i “ autoriteteve kosovare” ishte tepër i kujdesshëm. Në komunikatat e publikuara në faqen zyrtare të PDSH-së nuk përmenden fare as Kryeministri i Kosovës, z. AgimÇeku, as Kryetari i PDSH-së, z. Menduh Thaçi e as  zv. Ministri i Punëve të Mbrendshme, z. Refet Elmazi. Por, informacioni plasohet vetëm si marrëdhënje Prishtinë – Shkup!  Sipas PDSH-së “Aksioni i së martës në fshatrat e Malësisë së Sharrit është realizuar një ditë pasi gjenerali i Shërbimit Policor të Kosovës, Sheremet Ahmeti realizoi një takim me Drejtorin e Byrosë për Siguri Publike, Lupço Todorovski.” (http://www.gurra-pdsh.org/ f.2)

Zbulimi i frontit të përbashkët të Qeverisë së Maqedonisë me atë të Serbisë në luftë kundër shqiptarëve vuri në pozitë të palakmueshme PDSH-së dhe “ autoriteteve e implikuara kosovare”.  

Reagimi i z. Çeku, nga cilësia e Kryeministrit në pritje të dorëzimit të mandatit, irritoi të gjithë ata që e dijnë realitetin e kësaj masakre.  Në veçanti familjarët e njerëzve të masakruar ndihen të fyer tej mase.

Fjala publike bartë me vete përgjegjësi proporcionale me funkcionet që kanë njerëzit në skenën publike.  Unë, permes dy letrave publike kam kërkuar sqarime lidhur me shpifjet që ai bëri në adresë të viktimave të Brodecit.

EPOKA E RE : Ai nuk është përgjegjur deri tani. A mendoni se me heshtje mund të heshten efektet e deklaratës së tij?

BARDHYL MAHMUTI : Të precizojmë diçka. Në kohën kur ndodhi masakra e Brodecit Kosova ndodhej në dy procese shumë të rëndësishme për fatin e vendit: bisedimet shtesë për statusin politik dhe zgjedhjet e 17 nëntorit. Tani të dy proceset kanë përfunduar. Nëse z. Çeku mendon se me dorzimin e mandatit shkarkohet nga barra e sqarimit të gënjeshtarve dhe insinuatave në adresë të viktimave të Brodecit, mashtrohet rëndë. Ne do të insistojmë në ndriçimin e plotë të kësaj masakre dhe të shohim edhe rolin e  “ autoriteteve kosovare”. Askush nuk ka të drejtë dhe mandat të implikojë Kosovën në një politikë antishqiptare. As me implikime të drejpërdrejta as përmes formave perfide të arsyetimit të masakrës. Ne do të kërkojmë nga forcat politike të Kosovës, nga intelektualët e pavarur, nga mediat, nga organizatat joqeveritare (sidomos ato të dalura nga lufta),  nga opinioni publik i Kosovës të distancohen dhe të dënojnë implikimet e “autoriteteve kosovare”  në Masakrën e Brodecit.

EPOKA E RE : VMRO, LSDM; PDSH dhe BDI kanë filluar një dialog për të gjetur zgjidhje për zyrtarizimin e gjuhës shqipe, statusit të luftëtarëve të UÇK-së etj. Këtë dialogun e keni cilësuar si  rezultat të presioneve të jashtme. A mendoni se mungon vullneti politik për një dialog të tillë dhe se gjithmonë ka nevojë për influencë të jashme? 

BARDHYL MAHMUTI : Po. E kam cilësuar si të tillë dhe ky dialog ndodh pikërisht nga presionet e jashme. Nëse marrim për bazë faktet se strategjia e zgjerimit të BE-së dhe NATO-s realizohet në përputhje me një agjendë precize që nuk varet nga dinamika e punës së parlamentit të Maqedonisë, apo ndonjë vendi tjetër kandidat për antarsim, do të shohim se gjërat janë ndryshe. Duke u afruar afati i « marrjes » apo « refuzimit » eventual të ftesave nga njëra anë dhe punëve që kanë mbetur pa bërë, nga ana tjetër, personalitete me peshë në marrëdhëniet ndërkombëtare, që ia duan të mirën Maqedonisë, kërkuan, që pa humbur kohë, t’i përmbush të gjitha kushtet e parapara për integrim në BE dhe NATO. Në këtë kontekst duhet të shihet iniciativa për një « dialog »  « pozitë/opozitë » për gjetjen e zgjidhjeve të mundshme për problemet e akumuluara. Mjafton që të përmbyset perspektiva dhe të shtrohet pyetja se a do të kishim këtë « dialog » nëse koha e Samitit të NATO-s nuk afrohej. Mendoj se përgjigja negative nënkuptohet.

EPOKA E RE :  Megjithatë, sa janë shanset që të sillen vendime pozitive për këto çështje?

BARDHYL MAHMUTI : Lexuesit e shtypit në Kosovë kanë qenë të preokupuar me tema që lidheshin me fatin e Kosovës dhe të rallë mund të jenë ata që kanë pasur mundësi të ndjekin zhvillimet në Parlamentin e Maqedonisë. Po sjell për ata lexues të “Epokës së Re” që nuk kanë pasur mundësi të njoftohen se në ditën kur Parlamenti i Maqedonisë  shqyrtonte Rezolutën e Parlamentit Evropian të datës 12 korrik 2007 dhe kushtet që ky shtet duhej të plotësonte për anëtarësim në BE,  nga foltorja e parlamentit të Maqedonisë, Kryeministri Gruevski shpalosi strategjinë e kthimit të proceseve në gjendjen e para Marrëveshjes së Ohrit. Ai shprehu haptazi qëndrimin se nuk do të lejojë që gjuha shqipe të jetë gjuhë zyrtare e Maqedonisë,  irronizoi në kulm çështjen e luftëtarëve të UÇK-së dhe kritikoi ashpër LSDM-në për gjoja « lëshimet që ka bërë ndaj shqiptarëve » !!! Po ai kryeministër që provokoi shqiptarët në mënyrë më arrogante të mundëshme duke i tallur se “mund të shohin ëndërr zyrtarizimin e gjuhës shqipe”, në Konferencën e 19 dhjetor të këtij viti, kur Ministri i shëndetësisë, z. I. Selmani  foli shqip, së bashku me ministrat tjerë joshqiptarë të qeverisë  e lëshoi sallën e Konferencës. Ai sot udhëheq këtë dialog politik!!!

Duke pasur parasyshë këtë frymë politike dhe përvojat e deritanishme, bisedimet aktuale i shoh me skepticizëm. Sa here që autoritetet politike të Shkupit ndodhen përballë presioneve të caktuara “pranojnë” të mirtojnë vendime të ndryshme që më vonë, në kontekste më të “favorshme për ta”, permes Gjykatës Kushtetuese, i shpallin si vendime antikushtetutare dhe i abrogojnë. Rasti i fundit është ai i abrogimit të neneve për përdorimin e flamurit kombëtar shqiptar. Pra, në këtë kontekst edhe « miratimi» eventual i disa vendimeve nuk do të thotë dalje nga logjika antishqiptare. Nëse « miratohet » diçka atëherë bëhet sa për sy e faqe dhe në funksion të realizimit të objektivave euro-atlantike të Maqedonisë. Pa ndërrimin e logjikës, « miratimi » i vendimeve të caktuara nuk do të ketë kurfarrë garance. Sapo t’i realizojnë qëllimet e veta, Gjykata Kushtetutare do t’i shpallë si antikushtetuese dhe do t’i abrogojë në rrethana kur atyre u duken të përshtatshme.

Bartësit e partive politike dhe institucioneve shtetërore të Maqedoni i karakterizon një paradoks suis generis: nga njëra anë nuk pushojnë së kërkuari në nivel supranacional të jenë pjesë e Bashkimit Evropian, si një superstrukturë e shteteve ekzistuese ku do të ruanin specifikat e veta, ndërsa nga ana tjetër refuzojnë të respektojnë specifikat e shqiptarëve  në nivel intranacional.

EPOKA E RE : Si të dilet nga kjo situatë?

BARDHYL MAHMUTI : Daljen e Maqedonisë nga kjo situate e shoh vetëm permes hapjes së një procesi të gjithanshëm, që do të na mundësonte të dilnim nga spiralja e dhunës dhe të aderonim në vlerat euro-amerikane. Për këtë kërkohet një angazhim dhe ndihmë e forcave demokratike ndërkombëtar përballë tendencave totalitare që sundojnë në vend. Që të ketë sukses një akcion i tillë, krijimi i parakushteve është i domosdoshëm.  Në listen e parakushteve të hapjes së procesit të aderimit të vendit në vlerat dhe institucionet euro-atlantike janë: lirimi i menjëhershëm i civilëve të pafajshëm të Brodecit; rishqyrtimi i të gjitha proceseve të montuara nga autoritetet politike të njëpasnjëshme të Shkupit; të krijohet një komision ndërkombëtar për të hetuar krimin policor në fshatin Brodec dhe të mirren masat ndërkombëtare për ndëshkimin e fajtorëve.

EPOKA E RE : Sa ka gadishmëri për një gjë të tillë?

BARDHYL MAHMUTI : Pikërisht pse mungon vullneti politik për të dalë nga qasja me mentalitet ballkanik, Bashkimi Demokratik Shqiptar kërkoi nga të gjitha forcat demokratike në botë, e sidomos nga institucionet euro-atlantike, që të organizohet një Konference ndërkombëtare për Maqedoninë, me të gjithë akterët vendor dhe rajonal të implikuar, për t’u dhënë fund mosmarëveshjeve.

EPOKA E RE : Më 10 dhjetor, në ditën ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, ju organizuat një Konferencë për mediat të titulluar « Maqedonia destabilizon Ballkanin ». Pse pikërisht këtë ditë ?

BARDHYL MAHMUTI :Rastësisht kjo datë përkonte me përfundimin e bisedimeve lidhur me statusin politik të Kosovës. Mediat fokusonin vëmendjen në një pseudoproblem. Duke shtruar pyetjen se a e destabilizon Kosova Maqedoninë lehej të nënkuptohej se Maqedonia na qenka stabile dhe se rreziku i vjen nga jashtë ! Në këtë konferencë dhe përmes raporteve që ua drejtova institucioneve ndërkombëtare solla argumentet e mjaftueshme se Maqedonia është tejet e destabilizuar për shkak të politikës antishqiptare që ndjek dhe se kjo logjikë e funksionimit destabilizon edhe rajonin. Për këtë arsye kërkova nga të gjithë akterët e skenës politike ndërkombëtare, që janë të interesuara për stabilizimin e kësaj pjese të Evropës, të bëjnë presion mbi autoritetet e Shkupit që t’i jep fund politikës antishqiptare.

EPOKA E RE : Si e shihni Kosovën pas fitores së PDK-së në zgjedhjet e 17 nëntorit?

BARDHYL MAHMUTI : Është interesant fakti se fillimi dhe përfundimi i procesit të definimit të statusit politik të Kosovës përkon me ardhjen e z.Thaçit në krye të institucioneve të Kosovës. Në fillim të procesit, në vitin 1999, si arkitekt  i UÇK-së dhe udhëheqës i  Drejtorisë Politike të saj, z. Thaçi arriti të udhëheq delegacion e Kosovës në bisedimet e Rambujesë. Mjeshtria e udhëheqjes së këtyre bisedimeve, që ishte në përputhje me profesionalizmin e shkollës politike perëndimore,  solli përfundimin e tyre me një dështim të plotë të palës serbe. Pas dështimit të plotë të palës serbe në rrafshin diplomatik dhe bllokimit të njëanshëm të procesit nga pala ruse, u krijua një realitet i ri: bombardimi i Serbisë, ardhja e NATO-s dhe prezenca e institucioneve demokratike perëndimore në Kosovë dhe regjion.

Tani, kur ndodhemi në fund të procesit, sa i përket dinamikës ndërkombëtare, ndodhemi para një situate të ngjashme. Rusia, për shumë motive, ka bllokuar njëanshëm procesin.  Ardhja e z. Thaçi në krye të institucioneve të Kosovës ishte shpresa e vetme.
Si kuadër i shkolluar në Evropë, i rrethuar me njerëz të dëshmuar si në rrafshin kombëtar ashtu edhe në atë profesional, z. Thaçi do të përdorë tërë potencialin e vet për të zhbllokuar këtë situatë.

Kam bindjen e plotë se akritekti i luftës dhe i politikës moderne në Kosovë ka të projektuar rrugën që Kosovën e pavarur ta integrojë në institucionet euro-atlantike.