Te nenvizojme se Maqedonia ka nenshkruar dhe ratifikuar, si anetare e Keshillit te Evropes, protokollet nr. 7 e 8 te Konventes per mbrojtjen e te drejtave dhe lirive fundamentale te njeriut (10 prill 1997), Konventen-kornize per mbrojtjen e minoriteteve (10 prill 1997), Karten Evropiane per gjuhet regjionale apo te minoriteteve (25 korrik 1996). Te nenvizojme se pas gjashte muaj te konfrontimit midis gueriles shqiptare dhe forcave qeveritare, udheheqesit maqedonas dhe shqiptare te vendit kane aprovuar me 01 gusht te vitit 2001 nje marreveshje per paqe ne vend dhe t段 jepet fund diskriminimit etnik. Duhet marre parasysh se shteti maqedonas po vazhdon me nje logjike diskriminuese : ne vend qe te vihet ne vendin e strukturave demokratike, te perditshmet shqiptare lajmerojne abuzime dhe keqtrajtime nga ana e policise (rasti me Sopotin, Rakovecin, Brezen, Bllacen e Kondoven, nuk jane gje tjeter vetem nje bore e cila e mbulon pjesen e dukshme te Isebergut. Decentralizimi, ligjet parlamentare per gjuhet dhe flamujt, politika e punesimit dhe perfaqesimi ne institucionet publike jane zbrazur nga substanca e tyre demokratike. Duke marre parasysh se diskriminimi ndaj shqiptareve dhe nevojes per tu siguruar nje promovim efektiv te te drejtave dhe lirive te tyre, eshte urgjente qe te perkujtojme se toleranca po kalon ne akceptimin e divergjencave dhe respektimin e diferencimit. Qe lufta kunder racizmit, kunder diskriminimit racor, kunder diskriminimit etnik, kunder ksenofobise dhe tolerances, kerkojne nje pergjegjesi kolektive. Duke marre parasysh se situata politike ne Maqedoni eshte shenuar me nje animozitet te pranueshem per tu riaktivizuar ne nje kontekst jostabil. Te vetedijshem per kete situate me shume se preokupuese, me lejoni qe tu dergoje kete leter te hapur para se te takoheni me autoritetet politike te Bashkesise Evropiane si dhe komunitetin nderkombetar ne asamblete e tyre edhe ate, me kete qellim :

- qe t段 perkushtojne nje vemendje me te madhe shkaqeve themelore te konflikteve etnike ne Maqedoni ;

- qe te vene ne vend politikat e intervenimit urgjent si dhe te gjejne mjete per te luftuar diskriminimin etnik dhe mostolerances ne Maqedoni ;

- qe te vene ne vend politikat e presionit qe Maqedonia te mund ta aplikoje Konventen Kornize te Keshillit te Evropes per mbrojtjen e minoriteteve kombetare ;

- qe t置a bejne te qarte autoriteteve maqedonase se kandidimi i Maqedonise per tu integruar ne Evrope, nuk do te merret parasysh, perderisa ky shtet nuk i ploteson principet demokratike.

Zoteri Komisar i Larte i BE-se per Politike te Jashtme,

Qysh ne kohet me te vjetra, njeriu eshte munduar gjithnje qe t段 deshmoje dhe afirmoje idete e tij, mendimet e tij, percaktimin e tij, identitetin e tij : gjuhen, religjionin, flamurin... qe jane nje pjese per te afirmuar identitetin. Pasi qe shteti maqedonas pretendon te deshmoje se me nje menyre ｫ te shkelqyeshme ｻ i ka plotesuar divergjencat sociale dhe te deshmoje se gjithashtu e respekton Konventen per mbrojtjen e te drejtave dhe lirive themelore te njeriut, Konventen Kornize te Keshillit te Evropes per mbrojtjen e minoriteteve kombetare dhe Karten Evropiane te gjuheve regjionale apo te minoriteteve, ju lutem Zoteri perfaqesues i Larte i BE per Politike te Jashtme, ne disa pika t置a perkujtoni autoriteteve maqedonase se si, p.sh. Zvicra, kujdeset per gjendjen sociale. Elementi themelor i identitetit zviceran nuk eshte nje gjuhe e perbashket nacionale, por as edhe nje tradite kulturore apo etnike ekskluzive. Konfederata zvicerane permbledh komunitete te ndryshme e qe nuk kane te bejne as me gjuhe, as me kulture e as me religjion. Ne nje aspekt linguistik, Zvicra ka kater gjuhe kombetare : gjermanishten (te folur prej rreth 63,7% te popullates), frengjishten (19,2%), italishten (7,6%) dhe retoromanishten (0,6%). Gjuha gjermane eshte gjuha me e perhapur ne nivel federal e percjelle nga frengjishtja, italishtja dhe me ne fund retoromanishten. Gjermanishtja, frengjishtja dhe italishtja jane njesoj gjuhe zyrtare te Konfederates. Permes ketyre gjuheve autoritetet federale komunikojne me qytetaret, me kantonet dhe me keto jane te botuara tekstet legjislative federale. Gjuha retoromane, e folur nga 0,6% e popullates eshte gjuhe zyrtare me te cilen Konfederata komunikon me folesit e kesaj gjuhe. Shkurt, divergjenca linguistike llogaritet si nje pasuri. E njejta gje vlen edhe per flamujt. Ekzistimi i perafersisht 3 300 flamujve llogaritet si nje pasuri. Flamuri i Konfederates zvicerane, flamujt e 26 kantoneve, flamujt e distrikteve, flamujt e rretheve apo flamujt e 2 900 komunave, perbejne mozaikun e kesaj pasurie identike. Te perkujtojme se deri ne Revolucionin fran軻z te 1789, Zvicra ka qene nje Konfederate e shteteve. Pas okupimit te Zvicres nga trupat e Drejtorise me 1798, nje Republike unitare helvetike eshte krijuar sipas modelit fran軻z. Por, edhe ideja e nje shteti unitar eshte shume e huaj per koncepcionet dhe traditat e vendit. Keshtu, pas nje periudhe te shkurte te krizes se vazhdueshme, Akti i mediacionit i 19 shkurtit 1803 i rregulluar nga Bonaparta, shenon kthimin e federalizmit. Federalizmi i cili eshte i aplikuar ne Zvicer, eshte nje mjet shume efikas per t段 mbrojtur minoritetet. Ai u siguron perfaqesim ne institucionet federale grupeve te popullates qe i perkasin nje minoriteti ne shkalle nacionale e qe formojne mazhorancen ne nje regjion te determinuar gjeografik. Federalizmi gjithashtu u mundeson nje autonomi kantoneve dhe komunave ku jane te vendosur minoritetet. Nuk mjafton vetem federalizmi qe te sigurohet respektimi i te drejtave te minoriteteve. Mbrojtja e minoriteteve eshte e garantuar edhe te drejtat themelore te njeriut e sidomos, nga nje menyre me e pergjithshme, ne ekzistimin e nje klime te mirekuptimit dhe tolerances ne mes te popullates. Cilat jane pretendimet e shtetit maqedonas ?! Cili eshte statusi i gjuhes shqipe, e folur nga se paku ｼ e popullates se ketij vendi ?! Cili eshte statusi i flamurit shqiptar ? Nen perfaqesimi i shqiptareve ne institucionet publike vazhdon te jete shqetesues (me pak se %). Ligjet restriktive per perdorimin e gjuhes shqipe dhe flamurit shqiptar, nuk jane gje tjeter vetem se nje manipulim statistikor dhe jolegjitim ne krahasim me konventat e Bashkesise Evropiane ne mbrojtjen e minoriteteve nacionale dhe Kartes Evropiane te gjuheve regjionale apo minoritare. Keto ligje diskriminuese, nuk bejne gje tjeter por gjenerojne konflikte te reja.
Zoteri perfaqesues i Larte i BE-se per Politike te Jashtme.

Paramendoni se ju mund te kerkoni te drejta te njeriut per te gjithe dhe shpresoj se ne kuader te prerogatives suaj, kjo leter e hapur do te mund te pranoje nje pjese te sherbimeve tuaja, gjithe perkrahjen qe mund t段a dergoni nje numri te madh te institucioneve te specializuara per kete 軻shtje. Duhet marre parasysh se Marreveshja e 2001 e ka nderprere luften pa i dhene fund nje diskriminimi etnik. Duhet marre parasysh se ｫ demokracia unitare ｻ nuk mund tu pergjigjet nevojave te realitetit multietnik. Duhet marre parasysh se aplikimi i federalizmit eshte nje mjet efikas per te mbrojtur divergjencen etnike, kerkoj nga ju nje intervenim shume urgjent qe kjo situate, perplot me dhembje per shqiptaret e Maqedonise, te mund te gjeje nje zgjidhje te shpejte dhe pozitive. Zoteri perfaqesues i Larte i BE-se per Politike te Jashtme, pranoni pershendetjet e mia me nje konsiderate te larte.

Bardhyl Mahmuti
Av.Gilamont 62
1800 Vevey CH

Vevey, le 21 juillet 2005

Komentoni ne Forum te Mr Bardhyl Mahmutit