BETEJA IME

Beteja Ime

Multietnicitet apo diversitet etnik?

Parlamenti Evropian, pasi analizoi situatën e përgjithshme në Maqedoni lidhur me përmbushjen e angazhimeve të këtij shteti para se të hapen negociatat për antarsim, vlersoi se përkundër progresit në disa lami të caktuara këtij shteti i mbeten edhe shumë kushte për të përmbushur para se të imagjinohet antarsimi i saj në Bashkimin Evropian. Nëse bëhet një lexim vertikal i Rezolutës së 12 korrikut 2007 do të shohim se pengesa kryesore është qasja bizantine ndaj problemeve që kërkojnë një zgjidhje të bazuar në vlerat euro-amerikane. Kjo na jep pretekst të rikujtojmë disa momente historike që i paraprinë krijimit të strukturave politike që mbështeten në vlerat euro-amerikane.

Nga ideja te Bashkimi Evropian

Përballë armiqësive dhe luftrave shkatërrimtare të popujve të Evropës ideja e bashkimit të shteteve të Evropës shihej si shpëtim për popujt e kontinentit. Kjo ide do të merr hov në mesin e qarqeve intelektuale sidomos nga fundi i shekullit të XVIII.
Për dallim nga filozofët dhe intelektualët e kalibrit të Emmanuel Kant dhe Victor Hugo, që ishin ithtarë të një bashkimi që do të respektonte veçoritë e çdo populli, qarqe të caktuara politike tentuan të shfrytëzojnë këtë ide për të imponuar dominimin e tyre në nivel kontinental.
Dihet fare mirë se realiteti shumetnik mund të merr formën e multietnicitetit apo të diversitetit multietnik.

Multietniciteti nuk përmban në vetë asnjë dëshirë të jetës së përbashkët. Ai shtrihet në logjikën e luftës për dominim politik, ekonomik e kulturor dhe si i tillë çon në mënyrë të pashmangshme në tensione dhe konflikte.
Tensionet vijnë si rezultat i mosrespektimit të kompleksitetit shoqëror ; për shkak të ekskuluzivitetit të një etnie ndaj etnive tjera. Shkurt, sovranitetit nga lartë poshtë është burim i konflikteve të vazhdueshme ndëretnike.

Nga ana tjetër, koncepti i diversitetit entnik paraqet një filozofi të re politike të organizimit shoqëror që mbështetet në sovranitetin nga poshte lartë. Ky koncept paraqet një formë politike ku komunitetet e ndryshme që nuk kanë as gjuhë, as fe, e as tradita të përbashkëta mund të bashkjetojnë në harmoni. Ai është sinonim i dialogut dhe vlerave të përbashkëta ku mirkuptimi, këmbimi i vlerave dhe dialogu i vazhdueshëm përbëjnë objektivat madhore të bashjetesës paqësore. Është formë e organizimit politik ku harmonia e pjesëve nuk shihen si konkurrente por si plotësuese për t’i dhënë kuptim tërësisë.
Si rezultat i logjikës për dominim, kontinenti u përball me shumë luftëra rajonale dhe me dy luftëra botërore.
Me një fjalë, në vend të respektimit të diversitetit (veçurive) etnike ideja e multietnicitetit dominoi për gati dy shekuj.
Megjithatë, ideja që tejkalon apetitet për dominim dhe dëshira për të jetuar në paqe dhe harmoni vjen e bëhet dominante në përfundim të Luftës së II Botërore.
Bilanci tragjik i Luftës së II Botërore hapi rrugën e një perspektive të re për popujt e Evropës.
Që nga fjalimi i Winston Churchillit, mbajtur në Universitetin e Zürich-ut më 1946, takimet e Robert Schuman, Konrad Adenauer dhe Alcide de Gasperi në të njëjtin vit në Cologne, Kongresi i Hagës (1948) që rezulton me krijimin e Këshillit të Evropës, Traktati i Parisit (1951) që krijoi embrionin e Komunitetit Evropian, i cili merr formën e vet me Traktaitin e Romës (1957), Traktatin e Maastrichtit (1992) që krijoi Bashkimin Evropian si bashkim politik, ekonomik dhe monetar (1999) e deri te zgjerimi i këtij Bashkimi politik me 25 shtete të kontinentit evropian ideja e respektinit të veçorive të çdo populli sa vjen e bëhet më dominante.

Trajtimi i gjuhëve nga BE- shembull i filozofisë së re politike

Respektimi i diversitetit gjuhësor përbën njërën nga shtyllat themelore të demokracisë dhe kulturës europiane. Përmes nenit 22 të Kartës së Evropës që ritheksohet edhe në rezolutën e Këshillit të Evropës (14 shkurt 2002) respektimi i diversitetit gjuhësor merr një rol të veçantë në integrimet shoqërore , ekonomike dhe politike sidomos në një Evropë të zgjeruar.
Mbeshtetur mbi këto parime, diversiteti gjuhësor përbën njërën nga shtyllat e funksionimit të institucioneve të Bashkimit Evropian.
Jo vetëm gjuhët e popujve të numerikisht të mëdhenjë ( gjermanët me mbi 80 milion banorë) por edhe gjuhët e popujve numerikisht të vegjel konsiderohen gjuhë zyrtare të Bashkimit Evropian. Shembulli i Maltës me 387.000 banorë, Estonisë, me 1.4 milion banorë, Sllovenisë me 2 million banorë, Letonisë me 2.4 milion banorë e kështu me radhë që të gjitha konsiderohen si gjuhë zyrtare dhe si trashigimi e vlefshme kulturore e kontinentit tone.
Me qëllim që të zhvillohet diversiteti etnik në tërë përmasat e saj Komisioni Evropian parapau 240 milion euro për periudhën 2000-2006 ndërsa mbi 400 milion euro për periudhën 2007-2013.
Shtetet që kanë integruar logjikën e diversitetit etnik dhe të legjitimitetit nga poshtë lart aplikojnë këtë këndvështrim jo vetëm në relacion me institucionet e Bashkimit Evropian por edhe në kuadër të territoreve të tyre kombëtare.
Një nga shembujt e shumtë paraqet Belgjika. Belgjika për dekada të tëra është në kërkim të formave adekuate dhe që nga reformat kushtetutare të vitit 1993, të miratuar në 1994 dhe që ka hyrë në fuqi nga 1 janari 1995, ky shtet shndërrohet në shtet federativ, në shtet të regjioneve dhe në shtet të komuniteteve. Belgjika, një territor pak më i madh se Maqedonia, reformohet në një shtet federativ me 10 krahina dhe gjashtë parlamente: Parlamentin Federal, Parlamentin Flaman, Parlamentin Valon, Parlamentin e Kryeqytetit Bruksel, Parlamentin e Komunitetit Frankofon dhe Parlamentin e Komunitetit Gjermanofon.
Kjo logjikë nuk kufizohet vetëm në kuadër të Bashkimit Evropian.
Të marrim shembullin e Zvicrës. Federata zvicerane përmbledh komunitete të ndryshme që nuk kanë as gjuhë, as kulturë e as me religjion të përbashkët. Sa i përket aspektit gjuhësor Zvicra ka katër gjuhë kombëtare: gjermanishten (të folur prej rreth 63,7% të popullatës), frëngjishten (19,2%), italishten (7,6%) dhe retoromanishten (0,6%). Gjuha gjermane është gjuha më e përhapur në nivel federal e përcjell nga frëngjishtja, italishtja dhe më në fund retoromanishten. Gjermanishtja, frëngjishtja dhe italishtja janë në të njëjtën kohë gjuhë zyrtare të federatës. Ndërsa gjuha retoromane, e folur nga 0,6% e popullatës është gjuhë zyrtare me të cilën autoritetet federale komunikon me folësit e kësaj gjuhe.
Shkurt, diversiteti gjuhësor konsiderohet si pasuri.

Forcat politike të Maqedonisë, që synon strukturat e Bashkimit Evropian dhe strukturat tjera që mbështeten në vlerat euro-amerika, duhet ta kenë të qartë se nuk mund të integrohen në këto struktura pa u liruar nga mentaliteti i vjetë në relacion me shqiptarët. Respektimi i diversitetit etnik në Maqedoni është kusht jo vetëm për integrimin në këto struktura politike dhe të sigurisë por edhe garancë e paqes dhe stabilitetit në vend dhe rajon. Gjuha shqipe duhet sa më parë të bëhet gjuhë zyrtare ( jo gjuhë e dytë zyrtare por zyrtare !) dhe të hapet rruga për gjetjen e përgjegjeve adekuate për problemet tjera që ballafaqohemi. Të gjitha problemet duhet të zgjidhen në përputhje me vlerat që mishërojnë institucionet drejt të cilave synojmë të integrohemi
 

 
NESE DONI TE KOMENTONI POLITIKEN E INTEGRIMIT TE ALI AHMETIT, ATEHERE JU DUHET TE KLIKONI KETU....!