Sipas vizatimit tė njė piktori holandez Shkupi nė
shekullin XVI-tė ka pasur 120 xhami, por Bllagica
Tėrpkova e vė nė dyshim ekzistimin e njė numri kaq
tė madh tė xhamive.
Nė Muzeun e Qytetit tė Shkupit
ndodhet njė vizatim qė daton qysh nga shekulli i
XVI, i bėrė nga njė piktor holandez. Nė vizatim
shumė qartė shihet pamja e Shkupit dhe minaret e
shumta qė kanė egzistuar qė nga shekulli i XV.
Bllagica Tėrpkovska, e cila mė
parė ka punuar edhe si udhėheqėse dhe rrėfyese e
objekteve qė ndodhen nė Muzeun e Qytetit, thotė se
ky vizatim ėshtė punuar duke u bazuar nė rrėfime dhe
me siguri piktori holandez e ka vizatuar kur ka qenė
nė ndonjė vend tjetėr.
Xhami pa dyshim se ka pasur
nė Shkup, mirėpo pyetja ėshtė se a ka pasur kaq
shumė xhami- pyetet Tėrpkovska.
Xhamitė ose mė mirė mesxhidet,
kanė qenė objektet e para dhe njėherit nė numėr mė
tė madh tė arkitekturės islame. Zakonisht
themeluasit e xhamive kanė qenė qytetarė mė tė pasur,
myslimanė tė mėdhenj dhe qeverisės qė i kanė
ndėrtuar si pėrshpirtje.
Shkupi, gjatė kohės sė sundimit
turk, ėshtė pėrballur me shumė katastrofa qė nė
njėrėn apo tjetrėn mėnyrė kanė ndaluar ose
ngadalsuar procesin e zhvillimit tė tij. Termeti i
rėndė nė vitin 1555, luftat dhe djegjet e vitit 1689
gjatė tėrheqjes sė ushtrisė sė Austrisė nė krye me
Pikolominin, zjarri nė Ēarshi nė vitin 1908,
vėrshimet e mėdha tė lumit Vardar kah fundi i
shekullit XVIII dhe XIX si dhe termeti katastrofal i
vitit 1963 kanė ndikuar zhdukjen e objekteve tė
shumta monumentale.
Sipas rrėfimeve tė Evlija
Ēelebit nė Shkup ka pasur mbi 120 xhami tė mėdha dhe
tė vogla, mirėpo lutja e pėrbashkėt e tė premtes
ėshtė falur nė vetėm 45 xhami. Nga ky numėr i madh i
xhamive, qė gjatė shekujve janė ndėrtuar nė Shkup,
deri mė tani janė ruajtur vetėm 21 xhami.
Sa i pėrket asaj se a ka
pasur apo jo shumė xhami nė Shkup flasin dokumentet,
flet vakėfnami dhe nuk duhet tė bazohemi vetėm nė
thėniet dhe udhėpėrshkrimet e Evlija Ēelebiut, kemi
njohuri se vetėm para Luftės sė Dytė Botėrore ka
pasur 80 xhami -thotė Behixhudin Shehabi,
historian i artit.
Numri i madh i xhamive,
monumentaliteti i tyre si dhe pasuria e zgjidhjeve
arkitektonike, pa dyshim, flasin pėr zhvillimin e
qytetit dhe domethėnien qė e ka pasur Shkupi, si
njėra prej qendrave rumelike gjatė kohės sė sundimit
Osman. Tė kota janė mohimet kur luajmė me fakte dhe
letra tė hapura.
|