|
I Mahi nga lufta
1. Nė kodėr tė qyqarėve
Gjatė
ofenzivės sė forcave serbo-ēetnike, nė verėn
e vitit
1998, njė familje nga Drenica shkoi nė Prishtinė.
Kur u
paraqit nė Kėshillin e Emergjencės, ata pasi e
shikojnė
njė listė, i thonė:
-E kemi
njė shtėpi tė lirė nė Kodėr tė Trimave, mund
t`ju
vendosim nėse doni?
-Jo- ua
ktheu drenicaku- mua ma gjeni njė shtėpi
nė Kodėr
tė Qyqarėve, se po tė isha trim, unė do
tė isha
tash nė Drenicė, e jo kėtu.
2. Prej nga je?
Gjatė
ofenzivės serbe tė shtatorit tė vitit 1998,
nė malet
e Qyqavicės u strehuan shumė familje
nga
Drenica. Aty dėgjova kėtė dialog:
-Kah tė
patėm oj shoqe?
-Nuk di as
vet. Kam qenė e martuar nė Polac.
Dy javė
ndejta nė Galicė, njė muaj nė Dubofc,
dy muaj
nė Kollė e qe tri ditė jemi kėtu nė
bjeshkė.
E ti a po e din ti tash nga jam?
3. A po qesin?
Gjatė luftimeve nė Prekaz, nė mars tė
vitit
1998, disa gra e fėmijė erdhėn nė
lagjen tonė.
Baqica i
kishte mjelė lopėt dhe hyri nė shtėpi.
Njėra nga
gratė mysafire e pyet:
-A po
qesin? Baqica duke aluduar tek lopėt, i pėrgjigjet:
-Po valla,
po qesin boll.
-Uh, qyqet
na, donė me ardhė edhe kėndej-ia kthei ajo.
-Qysh mori
qyqet na, ēka kishin me pi fėmijtė?
-Uh, gru,
gru, unė mendova mos po gjuajnė shkjetė.
4. Kjo mė nuk durohet
Nė njė
fshat, diku nė Kosovė, banorėt kishin
ikur para
ofenzivės serbe dhe ishin fshehur
nė njė
mal. Ata, nga mali i shihnin shtėpitė duke
u djegur
nga kumbarėt e deridjeshėm serbė.
Kur
shkjetė hynė edhe nėpėr kopshtet me perime
dhe
shkatrruan edhe serrat, njėri nga ata bėrtiti:
-Vėllezėr,
kjo mė nuk durohet. Kush ėshtė i gatshėm
tė vdesė,
le tė vijė pas meje.
5. Do ta ndajmė oborrin
Njė
familje nga Drenica, me njė kerr fėmijė,
ia mėsyn
Mitrovicės dhe vendoset tek njė
familje e
cila e pranon me ngrohtėsi.
Pas pak ditėsh, drenicaku kishte
blerė dėrrasa.
I zoti i
shtėpisė e pa duke i shkarkuar dhe e pyeti:
-Ēka po tė
duhen ato dėrrasa, o lum miku?
-Burrė,
vendosa ta ndajmė oborrin. Shumė fėmijė,
po
pėrzihen e besa edhe po lazdrohen .
6. Mos i qaj tapetat
Njėri nga
Drenica gjatė luftės sė 98-ės ishte
vendosur
nė njė familje nė Mitrovicė. I zoti i
shtėpisė
e kishte pritur mirė, por njė ditė
ishte
ankuar tek mysafiri se fėmijtė kishin
nisur t`ia
shkatrrojnė tapetat nė mur.
Drenicaku
ia ktheu:
-
Qysh bre
nuk po tė vjen marre, mua ma
kanė
djegur shtėpinė e nuk u bė nami e
ti
ankohesh pėr tapetat, lėri burrė fėmijtė
le tė
luajnė.
7. Veturėn po e blej unė
Njė
familje kishte ikur nga lufta dhe ishte
vendosur
nė Mitrovicė. i zoti i shtėpisė
nuk kishte
qenė edhe aq i fortė ekonomikisht,
por
kishte vendosur ta mbante me shpenzime
tė vetat.
Kur iu harxhuan paratė, ai i tha mysafirit
se kishte
vendosur ta shiste veturėn. Ky farė trimi
e kishte
pasur njė duē marka me vete, por qė nuk
e kishte
shpenzuar asnjė cent, po i thotė:
-Veturėn
po e blej unė, sa e merr tjetėrkush.
8. Kėta kanė vdekur, jo unė
Njė ushtar
i UĒK-sė nga Dėrvari ishte plagosur
rėndė
gjatė luftimeve tė ofenzivės serbe tė
shtatorit
nė Qyqavicė. Kur e gjejnė disa shokė
e tėrheqin
prej aty dhe e vendosin nė njė vend
tė sigurt,
i lajmėrojnė edhe shokėt tjerė.
Derisa
vijnė tė dytėt, ushtarėt i zė gjumi,
kurse
ushtari plagosur nuk mund tė flinte nga
dhembjet.
Me tė arritur, ata e pyesin:
-A nuk ke
vdekur, a?
-Jo, unė
jo, por kėta shokėt-iu pėrgjigjet
ushtari nė
shaka.
9. E kam nemė viēin
Nė Prekaz
tė Poshtėm, derisa ishte si zonė
mė e lirė,
ishin vendosur disa familje nga
fshatrat
ku ishte mė rrezik nga luftimet.
I zoti i
njė shtėpie qė kishte shumė mysafirė
e kishte
prerė njė viē. Pas dy ditėsh aty
shkoi
edhe njė nip nga Gllobari.
Daja po i
thotė nipit:
-Rras mish
se e kam prerė atė viēin qė
i thosha
tė hėngėrshin qentė.
10. A e
biem pulėn o babė?
Njėri
kishte pranuar nė shtėpi disa tė
zhvendosur.
Njė mbrėmje derisa hanin darkė,
ēka kishte
qėlluar, njė fėmijė po i thotė tė
zotit tė
shtėpisė:
-A e biem
pulėn o babė?
-Jo, jo,
prit edhe pak!
Mysafirėt
merrnin ngapak, por nuk largoheshin,
duke
menduar se njėmend do tė bijnė edhe pulė.
Prit e
prit, pasi pula nuk erdhi, ata u larguan
nga sofra.
Atėherė
plaku i tha atij fėmijės:
-Bjere
babo tash pulėn!
Pasi i
hėngri trohat e bukės, pulėn e pėrzunė pėrjashta.
11. Uji nė benzinė
Gjatė
luftės, Qirezi ishte ende zonė e lirė
dhe e
kontrolluar nga UĒK-ja. Aty bėhej
njėfarė
tregu dhe njerėzit furnizoheshin
me artikuj
tė ndryshėm.
Njėri duke
shprazur njė kanistėr me
benzinė,
e mbante ombrellėn sipėr kapakut
tė
rezervoarit pėr tė mos rėnė pikat e shiut.
Njėri duke
e shikuar kėtė skenė i tha:
-O lum
jarani, hiqe atė ombrellė, se uji ka hyrė
moti nė
kanistėr.
12. O babė, hajde ngjitma bishtin
Derisa
Besimi punonte nė hapjen e istikameve
tė UĒK-sė
nė Polac, kishte thyer bishtin e kazmės.
Kur
kthehet nė shtėpi, e sheh tė atin duke qėndruar
me njė fqi.
Nga larg e
thėrret e i thotė:
-O babė, hajde ngjitma bishtin!
13. Kėmba nė fyt
Gjatė
luftės edhe Bilalli nga Polaci, njė kohė
tė gjatė
me familje kishte qėndruar nė luginėn e
Tushilės,
nė njė tendė najloni.
Njė natje
i kishte thėnė gruas:
-Allahile,
a mundesh me i ra nė fije njė ėndrre
qė e kam
parė mbrėmė?
-Hė,
hajėrli qoftė- ia ktheu e shoqja.
-Gati mė
ka dalė shpirti, disi njėfarė trau mė
kishte
rėnė nė fyt dhe ma zinte frymėn-ia ktheu ai.
Ndėrkaq,
ajo duke qeshur ia ktheu:
-Mos u bėn
merak, se nuk ka qenė tra,
por ishte
kėmba ime.
14. Andej ka pėrplot policė
Njėfarė
Sadiku nga Kozhica, njė ditė ishte
nisur
kėmbė pėr nė Polac. Diku nė rrugė e
takon
njėrin me veturė qė shkonte nė drejtim
tė Qirezit.
Ai u ndal dhe e pyeti plakun:
-A mund tė
shkohet pėr nė Qirez?
-Ēfarė
Qirezi, more burrė, andej nga Beēiqi,
po vijnė
forca tė shumta. Ai e ktheu veturėn,
e mori
edhe plakun dhe kur arritėn nė Polac,
Sadiku po
i thotė atij:
-Mua
ndalma kėtu se e kam njė motėr e po
zbres e ti
nėse ke ndonjė punė shumė me
rėndėsi,
shko nė Qirez, se ndoshta mė kanė
bėrė sytė
se s`ka policė.
15. O ti njeri u kall
Nė kodrėn
Te Lisat e Xanit nė fshatin Polac,
njė kohė
tė gjatė ka qėndruar njė punkt i
policisė
serbe. Ata ditė e natė gjuanin me
armė tė
ndryshme, kurse fshatarėt vėshtronin
mos po
vijnė mė afėr.
Njė grua,
njė ditė po i thotė tė shoqit:
-O ti
njeri, u kall !
-Ai
turrevrap nga dera e oborrit, tė shikojė
mos po
digjet fshati, kurse e shoqja ia pret:
-Jo, jo,
nuk u kall fshati, por
16. Dikush po lypė hu nė kėtė shtėpi
Njėri qė e
kishte shtėpinė afėr me atė ku
ishte
vendosur njėfarė komisioni i emergjencės,
njė ditė
duke kaluar pranė murit tė oborrit tė
vet, i
vėrejti dhjetra kuti tė shprazėta tė
gullashit.
Shkoi nė shtėpi dhe iu drejtua sė ėmės:
-Nėnė,
dikush po lypė hu nė kėtė shtėpi. Si bėn
qė tinėz
tė hahen gullashat e neve po don me
na bi nė
bark pasuli i emergjencės.
-Jo, djali
i nėnės, nuk janė ata gullashat tanė,
po ata po
i gjuajnė mbi mur nė oborr tonin.
17. Do tė vdesim tė gjithė
Gjatė
kohės sė bombardimeve tė NATO-s mbi
caqet
serbe, njerėzit e patėn shumė vėshtirė
nga sulmet
e parreshtura tė forcave serbe.
Njė plak
qė i kishte humbur shpresat se do tė
shpėtonin
gjallė, iu thotė disa ushtarėve tė UĒK-sė:
-Edhe nėse
shpėtojmė nga granatat, tė gjithė
do tė
vdesim nga uria.
-Jo, axhė,
liria ėshtė afėr, dy javė mbahemi
me
qumėsht.
-E pastaj-
ē`bėjmė?- tha plaku.
-Pastaj
edhe dy javė e shtyjmė me mish, i presim lopėt.
-Jo, jo,
tė gjithė do tė vdesim- kėmbėngul plaku.
-Ishalla
akshami nuk na pret-ia kthu njėri.
Atėherė
plaku u kthjellua pak e tha:
-Mos bre
djalė, mos fol ashtu, a e din qė e kemi
zotin, ai
na ruan e na shpėton.
18. Rojet e
lara n`gjak tė lopės
Dy ushtarė tė UĒK-sė njė mbrėmje kishin
dalur
nė roje. Shokėt e tyre nė shtab pėr
nevojat e
ushtarėve kishin prerė njė lopė aty nė
oborr.
Kur filluan gjuajtjet nga punkti i policisė
serbe,
19. Ēka po
sheh?
Njė ushtar i UĒK-sė qė kishte dylbi
pėrpiqej
t`i pėrcillte fluturimet e avionėve tė
NATO-s.
Njė shok i tha:
-A po sheh diēka?
-Po-iu pėrgjigj ai-piloti e ndezi njė
dunhill,
kurse unė e ti po pimė dushk mali tė
mbėshtjellė
me letėr tė thasėve.
20. Abeja ia
sosi prapanicėn policit
Katėr pesė shokė, ushtarė tė UĒK-sė kishin
zėnė pozitė tė mirė pėrballė njė punkti tė
policisė
serbe, por nuk kishin armė tė tjera pos
kallashėve. Ata gjuanin nė drejtim tė
policisė,
por pasi qė plumbat nuk arrinin deri atje,
policėt
ua shplonin prapanicėn dhe talleshin me ta.
Pas pak aty arrin Bekim Berisha-Abeja dhe
kur
i sheh tė mėrzitshėm i pyet:
-Ēka keni, mos iu kanė mbytur xhemitė nė
deti?
-Jo, i thanė ata-por kėta kallashėt tanė
nuk po
na bėjnė punė.
-Hajt gjuani ju njėherė-iu tha Abeja.
Ata gjuajtėn, kurse polici qė u zhvesh, mė
nuk
u ngrit nė kėmbė, nga snajperka e Abesė.
|