|
Pjesa I
Nėse mund ti mbyllim sytė e tė mendojmė botėn dhe jetėn e
para 1400 vjetėve, duhet tė dijmė se ajo ka qenė botė
krejtėsisht tjetėr nga kjo e jona, bile me kėtė tė sotmėn
nuk pėrmbanė as ngjashmėrinė mė tė vogėl
***
Njerėzimi ishte i fundosur nė padituri dhe dyshim.
Ekzistonte vetėm njė dritė e dobėt e diturisė. Njerėzit
udhėtonin shumė pėr tė arritur dituri modeste.
***
Mosbesimi kishte marrė dimensione tė gjėra; njerėzit i
besonin vetėm asaj qė ėshtė e mbinatyrshme, jonormale,
misterioze
bile edhe e pakuptimtė.
***
Nė kėtė epokė tė paarsimimit, ishte njė vend ku errėsira
ishte edhe mė e madhe, mė e dendur sesa nė vendet tjera. Nė
kėtė vend nuk kishte shkolla
biblioteka, nuk kishte arsimim
fare. Individėt e rrallė qė dinin tė shkruanin e lexonin nuk
ishin tė arsimuar sa duhet qė tė interesoheshin pėr shkencėn
artin.
***
Ai vend ishte pa pushtet; ekzistonte vetėm Ligji i xhunglės,
ku plaēka, djegia, vrasja e tė dobėtit dhe e tė pafajshmit
ishte praktikė e ditės.
***
Nuk dallohej ēka ėshtė njerėzore e ēka ėshtė e panjerėzishme;
bėhej jetė e vėshtirė me traditė barbare
ishin tė zhytur nė
imoralitet /zina/
pa kurrėfarė turpi dilnin tė zhveshur,
bile edhe gratė dilnin tė zhveshura
pėr tė mos patur
dhėndėrr vajzat e veta i varrosnin tė gjalla
pas vdekjes se
babait martoheshin me njerkat e veta!
***
Sa i pėrket besimit, adhuronin gurėt, drunjtė, fantazmat
nuk dinin asgjė pėr mėsimet e mėparshme; mėsimet e tyre
ishin tė mbushura me trillime tė shėmtuara, kurse jeta e
tyre ishte e ngjyrosur me tė zezė
Ky vend ishte Arabia
ai popull ishin arabėt
***
Nė atė kohė dhe nė atė vend, para 1400 vjetėve u lind njė
njeri. Prindėrit i vdiqėn nė fėmijėrinė e tij. Mbeti nėn
mbikqyrjen e gjyshit, i cili pas njė kohe i vdiq. Do me
thėnė se ai ishte i shlyer edhe prej asaj edukate /
prindėrore/
***
Ky ishte Muhamedi, i biri i Abdullahut dhe i nėnės Emine.
Tė vėzhgojmė tash jetėn dhe veprėn e kėtij njeriu tė
vlefshėm, jo vetėm nė konteksktin e shoqėrisė arabe, por tė
tėrė botės sė atėhershme:
***
Ky njeri dallohet krejtėsisht prej njerėzve nė mesin e tė
cilėve ėshtė lindur.
Po i veēojmė disa cilėsi tė tij:
- asnjėherė nuk ka gėnjyer,
- ishte i ndershėm dhe shpirtmirė,
- asnjėherė nuk ka pėrdorur fjalė fyese dhe tė turpshme,
- kishte personalitet sharmant, sjellje tė mirė me tė cilėn
e mbushte zemrėn e atij me tė cilin ishte nė kontakt
- ndiqte parimet e drejtėsisė
- ishte shumė i besueshem / bile edhe armiqtė e tij i lenin
sendet e ēmuara pėr tua ruajtur/;
- kishte kulturė tė lartė dhe shikim tė mirė estetik e
populli i tij ishte i vrazhdė, i paarsimuar dhe i ndytė;
- kishte zemėr tė pasur me butėsinė njerėzore
- nuk i bėnte dėm askujt, por mė gėzim duronte pėr tė tjerėt;
- kishte shpirt aq tė pastėr sa qė e dinte se asgjė, as nė
qiej as nė tokė nuk duhet tė adhurohet, pėrveē Zotit tė
Vetėm dhe tė Vėrtetė!
Shkurt, personaliteti i jashtėzakonshėm dhe brilant i kėtij
njeriu u paraqit nė mes tė njė ambienti tė errėt, si
kėshtjellė e dritės e cila ndriēon plotėsisht natėn e errėt.
Ky njeri filloi tė ndjejė lodhje prej errėsirės dhe
injorancės, tė cilat e rrethojnė. Dėshiron tu ikė kėtyre
greminave tė ēorodisė, amoralitetit, idhujtarisė
kaosit
qė e
rrethonin nga tė gjitha anėt.
Tėrhiqet nė vetmi nė m e d i t i m tė plotė. Mendon thellė.
Kėrkon dritėn, e cila do ta largojė errėsirėn
Dėshiron tė vendosė themelet e njė bote tė re
. Mė tė mirė.
Dhe pas njė meditimi tė thellė e tė gjatė disa ditė e netė,
i kthehet popullit tė vet me kėto fjalė:
1. Asnjė qenie njerėzore e as yjet, druri, guri, fantazma
nuk meriton tė adhurohet. E tėrė gjithėsia dhe krejt ēka ajo
pėrmbanė i takon vetėm Zotit,
2. Padrejtėsia, plaēkitja, vrasja, mizoria dhe tė gjitha tė
metat qė ju i keni, janė krime tek Zoti,
3. Fliteni tė vėrteten, bėhuni tė drejtė, merrni vetėm
pjesėn qė ju takon, kthenu huanė atyre qė u keni borxh,
4. Behuni fisnik dhe tė ndershėm, tė sinqertė
shpirtmirė;
5. Ju jeni qenie njerėzore, tė gjitha qeniet njerėzore janė
tė njėjta tek Zoti.
6. Fati juaj do tė varet prej veprave tė juaja. Do jepni
llogari pėr veprat e juaja, si ato tė mira poashtu edhe ato
tė kėqija, asgjė nuk mund tė fshehni, as tė mirėn e as tė
keqen
.
7. Mos u mashtroni!
Ky ėshtė mesazhi tė cilin e solli ai. Populli i paarsimuar u
kthye kundėr tij me fyerje dhe gjuajtje gurėsh. I duroi tė
gjitha trembėdhjetė vjet rrjesht. Por e tėrė Arabia u ngrit
kundėr tij. Tėrė kėtė e duroi pa e ndryshuar pėr asnjė grimė
qėndrimin e tij.
Zgjodhi rrugėn - tė vuajė e flijoi fatin e vet personal
pėr tė mirėn e tė tjerėve. Nuk pranoi tė ndėrprejė luftėn
pėr mirėqenien e tyre - tė popullit tė vet.
Kjo kėmbėngulėsi, kjo vendosmėri, ky qėndrim i paluhatshėm
pėr tė udhėhequr lėvizjen e tij deri nė suksesin final,
ėshtė argument i qartė i vėrtetėsisė sė plotė tė thirrjes sė
tij.
Sikur tė kishte vetėm njė gjurmė mė tė vogėl tė dyshimit, tė
pasigurisė nė zemrėn e vet, ai nuk do tė mundej asnjėherė
ti bėjė ballė stuhisė, e cila bėnte kėrdi shumė vite me
radhė
Pra kėto ishin disa nga mendimet
qėndrimet e Muhamedit, qė
jetoi para 1400 vjetėve, shembull i pazakonshem nė botėn
njerėzore.
Pėr Muhamedin kanė dhėnė mendime shumė filozofė, historianė,
shkencėtarė, dijetarė tė lėmenjve tė ndryshėm. Kėtu po e
citoi mendimin qė e dha, pėr Muhamedin, filozofi franēez
Bernard Shoo, i cili pat thėnė:
Muhamedi bėri shumė pėr popullin e vet arab, e nxori prej
errėsirės nė dritėn e vėrtetė; e bashkoi popullin e vet tė
shpėrndarė nė 2000 kilometra katrorė, iu priu, i udhėzoi dhe
i drejtoi nė rrugėn e sė drejtės
tė vėrtetės
nė rrugėn e
lumturisė shpirtėrore
Atė ēka ai bėri pėr popullin e vet,
deri me sot nuk mund ta bėjė asnjė filozof, poet, shkrimtar,
historinė, asnjė diplomat apo burrėshteti, asnjė reformator
e asnjė njeri qė deri mė sot e njeh historia botėrore
! |