Evrocentrizmi ne fokus te kritikes

A kane mangesi dhe negativitete shtetet qe posedojne fuqi politike, ekonomike, kulturore dhe ushtarake, meqe keta faktore verbalisht nuk pranojne deshtim eventual? A mund te sigurojne keto shtete te fuqishme lumturi te qytetareve te tyre dhe atyre perreth?

A mos e ka arritur lumturine shpirterore dhe sigurine materiale evroperendimi dhe disa shtete te fuqishme boterore apo mos kane rene ne krize edhe me te madhe?

Ku eshte thelbi i krizes morale dhe shpirterore, kriza e ekologjise, e nihilizmit, etj.?

Ku eshte faji dhe kush eshte fajtor?

Mos valle shkenca, teknologjia, progresi dhe mireqenia materiale, liria dhe ekstravaganca e lirise aktuale, pornografia, homoseksualizmi dhe sjelljet tjera perversive, luksi, koka-kolaizmi, e te ngjashme me keto, e perbejne qyteterimin njerezor?

Mos valle ekziston njeriu per shkak te vlerave materiale apo vlerat materiale ekzistojne per njeriun?

Kush eshte njeriu dhe ku shkon ky?

A jane sendertuar premtimet se me perhapjen e mendimeve progresive, te shkences dhe racionalizmit, “zoterat” e deriatehershem do te eliminohen dhe me kete do te vije koha e lirise dhe lumturise se njeriut?

A mund ta zevendesoje dhe kompenzoje scientizmi devotshmerine, apo scientizmi s’eshte gje tjeter perveçse idhujtari e vjeter ne petk te ri?

A mos shekullarizmi politik dhe kulturor ne Amerike, ne Evrope dhe ne shume vende te tjera, duke propaganduar se tere bota duhet t’i ndjeke, t’i imitoje ata dhe ta adaptoje kulturen dhe qyteterimin e tyre sipas evroprendimit, ka arritur ta refuzoje fene?

A nuk kane krijuar me kete veprim te tyre vakum te thelle moral dhe shpirteror?

A nuk ka krijuar ky veprim i tyre indiference, egoizem dhe armiqesi te pafund ndaj çdo gjeje, perveç ndaj plotesimit te deshirave te tyre te pafund?


Evrocentrizmi si mase unikale e vleresimit

Leximi, analizimi dhe meditimi i shtypit ditor, javor, shkencor, por edhe i literatures shkencore, pastaj analizimi i veprimeve politike te udheheqesve neper vende te ndryshme evroperendimore, na ben te qarte se te evroperendimoret indiferentizimi, egoizmi, racizmi, demokracia me standarde te shumefishta dhe subjektive dhe epshet e shfrenuara jane bere mase dhe kriter te vlerave dhe virtyteve, kurse altruizmi, humaniteti, vetekontrolli dhe solidariteti konsiderohen gjendje abnormale dhe arkaike. Perceptimi, perkufizimi i njeriut: kush eshte, pse eshte, çfare eshte synimi i tij ne kete bote dhe ku do te shkoje pas kesaj bote, ka ndryshuar. Ajo qe i ofrohet njeriut eshte instinkti dhe arsyeja ne sherbim te instinktit. Parulla aq shume e perseritur per liri absolute te njeriut, larg çdo hyjnie e autoriteti hyjnor, u zevendesua me parullen per roberim ndaj instinktit dhe arsyes. Ky roberim absolutisht eshte me i vrazhde dhe me perçmues per njeriun, te cilin roberim, per fat te keq, njeriu ia ka pergatitur vetvetes, njeriu-njeriut. Kjo gjendje shpie ne hedonizem (kenaqesi ndijore) dhe relativizem, ne mohimin e virtyteve hyjnore, ne vetekenaqesi dhe natyrisht, ne dekadence dhe korrupsion.
eshte interesant per shkencen se orientalisti i njohur Italian, F. Gabrieli, nenshtrimin e metutjeshem te Lindjes ndaj Perendimit e arsyeton ne faktin se meqe Perendimi e ka shkaktuar vakumin dhe shkreterimin shpirteror dhe material ne Lindje, vetem ai, Perendimi, me mjetet perendimore, ka potencial ta beje korrigjimin e kesaj gjendje. Me kete veprim Perendimi do te vazhdoje ta rrenoje e shkreteroje Lindjen edhe me tej politikisht, ekonomikisht, kulturalisht, ne emer te emancipimit, fuqizimit politik dhe ekonomik dhe unifikimit kulturor.


Evrocentrizmi si stadi i kapercyer nga vete evropianet

Perpjekjet e shtuara te popujve te ndryshem ne tere boten per t’iu kthyer traditave dhe kultures vetjake, tregojne se tashme ka filluar epoka e fillimit te fundit te evrocentrizmit dhe fillimi i vetedijesimit dhe zgjimit se kultura dhe qyteterimi evroperendimor çfare ofrohet tashme nje kohe te gjate nuk mund te jene zevendesim perkates per kulturat dhe qyteterimet e popujve tjere. Kjo manifestohet ne disa fusha te jetes: disa popuj, apo disa grupe e personalitete, me kalimin e kohes kane filluar te distancohen nga evroperendimi duke preferuar kulturen vetjake te ushqimit, te veshmbathjes, te banimit, te lindjes, marteses dhe vdekjes. Kjo perpjekje per mbrojtjen e vetjakes eshte ne fazen e percaktimit dhe perkufizimit ideor. Ne disa vende kjo perpjekje e mbrojtjes manifestohet edhe ne vete Evropen, si nacionalizem kulturor apo si nacionalizem fetar.

Imperializmi kulturor do te thote kur nepermjet mjeteve te ndryshme elektronike dhe te shkruara, pra kanaleve televizive dhe satelitore, turisteve, ushtareve, punetoreve, gjoja, humaniste e menyra tjera, hyjne neper shtete dhe me vete bartin virusin e dyshimit ne besimet dhe vlerat e vjetra.

Kulturen e shekullit te kaluar Perendimi e konsideron me te mire dhe per kete arsye, raca perendimore eshte me superiore dhe me inteligjente se popujt tjere. Menyra e jetes, menyra e te menduarit, mesimi dhe hulumtimi, morali perendimor duhet te behet paradigme e shoqerive, popujve dhe kulturave te tjera. Kjo kulture bazohet ne materializem dhe interesin individual, qe ndjek politiken perendimore. Thelbi dhe filozofia e kesaj kulture eshte ateizmi, shekullarizmi dhe politika e largimit dhe indiferentizmit nga devotshmeria dhe morali. Parullat e ketij qyteterimi, si demokracia, te drejtat e njeriut, liria individuale dhe te drejtat e femres, te cilat shfrytezohen si pretekst dhe instrumente per konflikte dhe luftera me popujt dhe shoqerite tjera qe nuk ndjekin politiken perendimore. Çka eshte demokratike dhe çka eshte liri individuale percaktohet ekskluzivisht vetem nga qarqet perendimore. Nese nje vajze muslimane e shkolles se mesme apo e fakultetit, apo nese nje arsimtare apo nje mjeke muslimane deshiron te shkoje ne shkolle, fakultet, respektivisht ne pune me veshje qe i pelqen asaj, dhe kjo nuk i pelqen perendimoreve dhe pengohet nga ata, kjo nuk konsiderohet thyerje dhe kontestim i lirise individuale, as shkelje e demokracise. Te drejtat njerezore kane vlere deri atehere kur nuk shkelen te drejtat e perendimoreve. Prove per kete kemi masakren e Srebrenices, ku u zhduken afer 10 mije njerez te pafajshem, kurse vrasesit jane mega-stare dhe te privilegjuar para drejtesise boterore. Prove per kete kemi masakrat e shumta ne Kosove, kurse vrasetaret shetisin neper bote te privilegjuar.

Kundertheniet e ndryshme ndermjet fjaleve dhe veprave te tutoreve te kultures evrocentriste dhe vesterniste ne disa dekadat e fundit konfirmojne se Perendimi ka humbur fuqine dhe nese nuk nderron ne qendrimin e tij ne pranimin e kombeve, racave dhe feve te tjera, ai do ta humbe edhe ate pake besim qe e ka pasur nder popujt tjere. Duke mohuar kulturat dhe qyteterimet tjera, Perendimi mohon veteveten. Ne syte e muslimaneve, por edhe disa te tjereve, kultura dhe qyteterimi perendimor konsiderohen si konsumuese, jomorale dhe ateiste dhe pengese per trendet bashkekohore.

Ne mesin e vete evropianeve ka disa emra te medhenje te cilet kritikojne me rreptesi kulturen dhe qyteterimin materialist dhe ateist, qe tregon se Perendimi eshte buze gremines.

Osvald Shpengler, i nisur nga gjendja ne Evrope, thote se “civilimi eshte faza e tatepjetes dhe e shkaterrimit te kultures.”

Rozhe Garodi, njeri nga intelektualet me te medhenj perendimor thote:
“Qyteterimi perendimor gjendet i mbyllur ne rrethin te cilin e ka ndertuar vete. Rezultatet pozitive te ketij qyteterimi mbahen brenda tij, kurse ajo qe eshte negative mund te gjendet ne hapesire te hapur. Mendimi perendimor ze fill dhe ushqehet ne pergenjeshtrimin e te tjereve, sikur ata te cilet jetojne duke pire gjakun e te tjereve dhe ne rastin kur nuk mund te gjejne gjake te huaj per te pire, ai ia pine gjakun vetevetes. Per kete arsye, qyteterimi perendimor do t’i kthehet vetevetes dhe ky do te jete nje nga faktoret e shkaterrimit te tij.”

Njeriu i humbur ne vakumin moral, ne nihilizmin dhe etjen spirituale, kerkon rrugen e moralit dhe burimin e spiritualizmit. Disa klithin: “ja, ketu eshte rruga e drejte”, mirepo, ne ate zhurme dhe rremuje ideore, ne ate pavlere dhe tirani dhe racizem te evrocentrizimit , keta zera te arsyes nuk degjohen.

Kete çeshtje na shpjegojne vete evropianet. Nje dijetar i kesaj provenience pohon se “humbja e vertete na kercenohet nga lufta shpirterore qe Evropa metodikisht e zhvillon kunder frymes se lindoreve pergjithesisht, e muslimaneve veçanerisht… qe te ndahen popujt lindore nga e kaluara e tyre…”.


Ne vend te perfundimit

Teoria e dialogut kulturor e qyteterues, qe ofron islami, kundrejt teorise se luftes dhe dhunes se kultures evroperendimore qe ofron dhe imponon Perendimi, eshte garantues i nje perspektive per njerezine. Si model kulturor, Islami permban elemente per nje model boteror: politika ne sherbim te fese e jo feja ne sherbim te politikes dhe politikaneve, detyrat e sunduesit, te dijetarit dhe te njeriut te zakonshem ndaj Krijuesit, kerkimi i diturise per te gjithe si detyrim fetar, duaja si mjet kontakti ndermjet krijeses dhe Krijuesit, lufta kunder besetytnise dhe padijes, edukimi dhe arsimimi, puna hulumtuese-shkencore dhe intelektuale, rendi dhe planifikimi, urdheri per te mire dhe pengimi i te keqes, angazhimi dhe perpjekja per te mire (xhihadi), angazhimi kunder korrupcionit, egoizmit, indiferentizmit, konsultimi dhe miqesia, liria e mendimit, drejtesia, barabaresia, solidariteti etj.,

Mirepo, per shkak te jetes joislame te muslimaneve nga nje ane dhe luftes se vazhdueshme te evroperendimoreve dhe mungeses se autokritikes ne mesin e evroperendimoreve, ne anen tjeter, shume deshira te muslimaneve kane mbetur dhe do te mbesin per nje kohe, ne rrafshin e deshirave dhe synimeve.


Literatura:

1. Znakovi vremena – casopis za filozofiju, religiju, znanost i drustevenu praksu, nr. 17/2002, Sarajeve.
2. Tomazh Mastnak, Zoti i blasfemuar dhe demokracia perendimore, Prizren, 2000.
3. Znakovi vremena – Sarajeve, nr. 4/ 1998 ose: http://www.ibn-sina.net/zv/znakovi_tekst.asp?tekst_id=40&broj_id=3.
4. Enes Karic (ed.), Kur’an u savremenom dobu, II, Sarajeve, 1997.
5. Jusuf El-Karadawi, Islam civilizacija buducnosti, Novi Pazar, 2004.
6. Java, gazeta javore, qershor, Prishtine, 2005.
7. Muharem Omerdic, Genocid nad muslimanima, Sarajeve, 2002.
8. Rozhe Garodi, Zivi islam, Sarajeve, 2000
9. Hisham Dzait, Evropa i islam, Sarajeve, 1985
10. Murad Hofman, Islam u 3 mileniju, Sarajeve, 2004.
11. Ekrem Murtezai, Fjalor i filozofise, Prishtine, 1995.
12. Nexhat Ibrahimi, Islami ne trojet iliro-shqiptare gjate shekujve, botimi III, Prishtine, 2000.
13. Daniel Bucan, Poimanje arabizma, Zagreb, 1980, fq. 180.
14. Adnan Silajdzic, Islam u otkricu krscanske Evrope, Sarajeve, 2003.
15. Enes Karic (ed.), Kur’an u savremenom dobu, II, Sarajeve, 1997.