Religjionet, ideologjite,
kulturat e qyteterimet qe perfaqesojne dhe
propagandojne konceptin e jetes se izoluar, te veçuar
ne bashkesi te caktuara, pa integrime e bashkepunime,
jane te gabuara dhe historikisht te gjykuara per
deshtim.
Evropa deri ne vitet e 60-ta te shekullit XX posedonte
‘njefare’ multikulturalizmi, por i percjellur me
njefare racizmi moralo-kulturor, sepse mendohej se
evropianet posedojne nje epersi politike, kulturore e
shkencore, madje te lindur, trashegimi kjo
judeo-kristiane dhe greko-romake. Mirepo, ky
multikultiralizem manifestohej brenda vetvetes, mes
“vlerave” protestante, katolike, liberale dhe
socialiste evropiane. Por, me fillimin e depertimit
dhe migrimit te musimaneve nga Afrika veriore, nga
Turqia por edhe nga Ballkani (shqiptaret dhe
boshnjaket), vlerat e vjetra tradicionale,
respektivisht multikuturalizmi tradicional, filloi te
zbehet e te pelcas para rrethanave te reja. Kesaj
klime te izolimit, te ndjenjes se epersise, i ndihmoi
edhe “konvertimi” i shtreses se njerezeve te edukuar
ne mjedise fetare dhe tradicionale evropiane ne
majtiste radikale. Kjo shtrese qe me heret e
konsideronte veten antikolonialiste dhe antiraciste,
kampion te multikulturalizmit, u be mbrojtes i te a.q.
vlerave iluministe kundrejt ortodoksise muslimane ne
migrim e siper ne Evropen Peredimore. Shtresa e tille
sa frikesohej nga kthimi i serishem i religjionit ne
Evrope dhe rrezikimi i vlerave laiciste-shekullariste,
per me teper frikesohej nga depertimi i religjionit
islam. Kjo kthese ne Evrope e sidomos ne Holande, beri
qe multikulturalizmi evropian, i mbeshtetur ne
shtyllat tradicionale, krahas shtyllave te pranishme,
te fitonte edhe nje shtylle te re, ate islame. Per me
teper qe shoqeria perendimore, por as vete muslimanet
nuk dinin se si do te duhej te dukej kjo shtylla e re,
islame-muslimane, ne mjedis te ri dhe konstelacion te
ri ideshe dhe veprimesh.
Mirepo, me levizjet me te reja ne bote, me konfliktet
e fundit ne bote, formimi i kesaj shtylle te re tashme
ka deshtuar edhe ne rrafshin ideor edhe ne rrafshin
praktik. Dialogu ndermjet shumices qe deshiron te
imponoje rregulla te lojes si te vetmet te drejta (globalizmi)
dhe pakices ne rolin inferior dhe perbuzes,
paraprakisht eshte e gjykuar te deshtoje. Pakica,
natyrisht do te izolohet dhe krijoje mekanizma te
mbrojtes, sepse, deshiruam ne apo jo, ata jane pjese e
Evropes dhe nuk kane ndermend te heqin dore nga vlerat
e tyre religjioze dhe kulturore-historike, me te cilat
krenohen dhe per te cilat jane ne gjendje te luftojne.
Mbi evropianet eshte qe qendrimin e tyre perjashtues,
bindjen e tyre te gjoja nje qyteterimi superior dhe
shikimin e tyre nga lartsia ta shnderrojne ne qendrim
partneriteti, mirekuptimi dhe kooperimi; me fjale te
tjera, evropiani duhet te mesoje te jetoje me
muslimanin dhe te respektoje vlerat fundamentale te
tij pikerisht sikurse kerkon t’i respektohet e kaluara
e tij dhe e drejta ne te ardhmen.
Ne kete aspekt, edhe muslimanet mund te ndihmojne,
duke dhene kontributin e tyre ne pershtatjen
rrethanave te reja. Edhe ata duhet te respektojne
realitetin e ri, te krahasjetojne me vlerat e fqinjve.
Per kete kane baze fetare si ne Kur’an ashtu edhe ne
Hadith.
Deri sa Evropa nuk i pranon femijet muslimane te
lindur ne Evrope si femije te saj, edhe pse me vlera
religjioze e kulturore tjeterfare, dhe deri sa femijet
muslimane nuk posedojne ndonje ndjenje dhe nevoje per
vendlindjen e babajve te tyre, keta femije e gjejne
deren e hapur ne vlerat fetare islame por me nje doze
skepse ndaj evropianit dhe vlerave te tyre. Islami per
ta behet shtepi, behet vendlindje, behet mekanizem
mbrojtes perballe skillave dhe haribdeve te kohes,
behet rruga e vetme per perspektiven e tyre
individuale dhe kolektive, politike, kulturore dhe
religjioze.
Qendrimi i evropianeve, i ligjeve te tyre kinse
liberale kurse ne praktike ne te shumten e rasteve
dogmatike-raciste, do te ndikoje ne rrjedhat e
ardhshme evropiane. Nese Evropa zgjedh kete te fundit,
dhunen dhe eksploatimin, perjashtimin e te tjereve dhe
superioritetin mbi te tjeret, nese Evropa zgjedh
mbrojtjen e vlerave iluministe, shekullariste ne
menyre dogmatike dhe te dhunes, pa dyshim se
evropianet do ta denojne veten me pasoja te
paparashikueshme.
Evropa duhet te mate çdo fjale dhe veprim te vetin kur
jane ne pyetje muslimanet. Veprimi i nje individi apo
grupimi politik musliman nuk duhet te behet shkas dhe
shkak per fushate te vrazhde kunder muslimaneve. Jemi
deshmitare se veprimet e nxituara ishin dhe jane
kunderproduktive. Rasti i ofendimit te muslimaneve
neper Evrope (Hondande, France etj.) eshte treguesi me
i mire.
Nacionalizmi dhe fanatizmi i dikurshem evropian eshte
zevendesuar me nacionalizmin dhe fanatizmin iluminist.
Kur kesaj i shtohet edhe “racizmi kulturor” se vetem
“kultura evropiane” eshte e mire, çeshtja evoluon ne
shume pikepyetje. Harrohet se “kultura” me e mire nuk
matet me vlera territoriale dhe racore por me vlera
ideshe dhe vlerash praktike fetare, morale dhe
kulturore.
Evropa do te gaboje edhe me shume dhe me pasoja edhe
me te renda nese gjate shekullit XXI e thellon
hendekun me muslimanet ne Evrope. Stili bushist,
sarkozist, putinist i integrimit te muslimaneve ne
shoqerite jomuslimane i ngjan stilit integrues
millosheviqian te muslimaneve shqiptar apo boshnjak
apo te ngjashem neper bote.
Prandaj, Perendimi si shumice duhet te ofroje nje
bashkepunim konstruktiv e te sinqerte, kurse
muslimanet si pakice duhet te pranojne oferten per
bashkejetese dhe mirekuptim, njohje te ndersjelle, apo
se paku muslimanet duhet te tolerojne mendimet dhe
vlerat e ndryshme.
Vetem me njohje dhe mirekuptim te ndersjelle mund te
jetojme ne paqe dhe lumturi pa marre parasysh faktorin
gjeografik, religjioz, kulturor e qyteterues.
Muslimanet tash 15 shekuj kane pranuar ne parim
trashegimine judeo-kristiane, ne radhe jane
judeo-kristianet ta pranojne Islamin, Muhammedin a.s.
dhe Kur’anin e shenjt. |
