Ju mund te kerkoni materialet tjera nga Rexhep Qosja ne AlbaNurGoogle!

Profesor, ju falemnderit qe pranuat ftesen tone per kete interviste. Keni patur nje sere aktivitetesh ne Kosove me rastin e 70-vjetorit tuaj. Nderkohe ne Tirane keni qene prezent vetem me vepren tuaj dhe debatet, por jo personalisht. Ka nje shpjegim kjo mungese?

Profesor, definimi i pavaresise se Kosoves dhe njohja e saj nga ana e bashkesise nderkombetare, rezulton se nuk eshte kaq i thjeshte. Sipas jush, çfare ka gabuar faktori shqiptar ne Kosove, por edhe ai ne Shqiperi, ne menyre qe shqiptaret te mos leshonin kaq shume…?

Krijimi i shteteve te reja kurre nuk ka qene nje pune e thjeshte. Pavaresisht per çfare qellimi behet, lufta eshte fatkeqesi, sjell vdekje, shkaterrime, dhembje, por lufta ka krijuar shtetet. Numri i shteteve te krijuara ne menyre paqesore eshte teper i vogel. Kosova e ka bere luften per te qene shtet. Dhe, e ka fituar kete lufte bashke me forcat e NATO-s. Meqenese KFOR-i dhe administrata e OKB-se ne Kosove jane vendosur me Rezoluten 1244 te Keshillit te Sigurimit te OKB-se, per statusin e Kosoves tani vendoset ne kete Keshill, qe perbehet prej anetaresh me interesa, ideologji dhe politika te ndryshme. Dhe, kjo lejon mundesi per nderlikime gjate vendosjes per çeshtje te ndryshme.

Punet rreth statusit te Kosoves jane nderlikuar, mbas refuzimit te Rusise qe te pajtohet me Planin e Ahtisarit.

Faktori shqiptar ne Kosove ka gabuar kur caktimin e statusit te Kosoves e ka pare dhe e ka paraqitur si nje pune te lehte e te thjeshte.

Faktori shqiptar ne Kosove dhe ne Shqiperi vazhdon te harroje se, si i thone nje fjale, ta shpallesh qellimin te sendertuar para se te jete bere ai, do te thote t‘i besh sherbim te keq qellimit.

Faktori shqiptar, si ne Kosove ashtu edhe ne Shqiperi, vazhdon t‘i kete fjalet e forta e punet e buta, ne vend se te ngjante e kunderta: ne vend qe t‘i kishte fjalet e buta e punet e forta.

Faktori shqiptar ne Kosove ka gabuar pse grupin per bisedime e ka perbere si grup partiak e jo si grup kombetar dhe shteteror. Çeshtja e statusit te Kosoves s‘eshte çeshtje partiake po kombetare dhe shteterore. Ky faktor ka harruar se nuk eshte e rendesishme vetem çka thuhet, por edhe kush i thote ato qe thuhen.

MBI LEVIZJEN E KUFIRIT

Ndarja e Kosoves po shikohet gjithnje e me shume si nje variant i mundshem, edhe pse shume nga qarqet e Kosoves, po edhe nderkombetaret e mohojne here pas here. Sa e rende eshte shkeputja e nje pjese te rendesishme per Kosoven, siç eshte Veriu i saj?

Edhe para viteve nentedhjete te shekullit te kaluar, kur çeshtja e Kosoves ishte bere çeshtje nderkombetare, nga intelektuale dhe analiste te ndryshem ne ish-Jugosllavi dhe ne bote flitej per ndarjen e Kosoves. Ndarja shihej si zgjidhje e perhershme, historike e çeshtjes se Kosoves, domethene e konfliktit shqiptaro-serb. Kush i ka lexuar kujtimet e ambasadorit amerikan ne Beograd, Cimerman, do te shohe se ndarja e Kosoves atehere percaktohej ne perpjesetime te papranueshme per ne. Une, personalisht, e shihja “ndarjen” ne perpjesetim me numrin e banoreve ne Kosove: shqiptareve do t‘u takonte aq sa jane ne Kosove, domethene rreth 90 per qind, kurse serbeve rreth 10 per qind - aq sa ishin ne Kosove.

Sot, sa mund te gjykohet nga shkrime te ndryshme ne shtypin ne bote dhe ne Serbi, askush nuk flet per ndarje te tille si para luftes. Tani folja ndarje futet ne thonjeza. Tani flitet per levizje te kufirit midis Kosoves dhe Serbise. Analistet amerikane “ndarjen”, ne te vertete “levizjen” e kufirit midis Kosoves dhe Serbise e quajne modifikim i kufirit. Serbeve, ne njeren dhe shqiptareve, ne anen tjeter, do t‘u takonte aq sa ishte perqindja e tyre ne Kosove ne prag te luftes.

Sipas deklarates se anetarit, duket me perfaqesues te Treshes ne bisedimet midis Prishtines dhe Beogradit, Volfgang Ishinger, Grupi i Kontaktit do te pranonte çdo zgjidhje me te cilen do te pajtoheshin te dy palet e kjo domethene edhe me “ndarjen”, levizjen, modifikimin e kufirit midis Kosoves dhe Serbise. Zyrtaret tane ne Prishtine dhe ne Tirane u ngriten shume zemrueshem kunder idese se “ndarjes”, levizjes, modifikimit te kufirit. Ç‘eshte e verteta, zyrtaret ne Tirane u ngriten keshtu vrullshem, mbasi priten disa dite, dhjete - pesembedhjete dite, se çka do te thone vendet e Grupit te Kontaktit. Nuk me duket politikisht e arsyeshme ngritja e tille e pezmatuar ndaj nje ideje reale a utopike, per zgjidhjen e çeshtjes se Kosoves. Ideja e levizjes se kufirit midis Kosoves dhe Serbise eshte ide qe shume me teper perfaqeson interesat e shqiptareve, sesa te serbeve. Do te mendojme, keshtu, realisht, ne qofte se nuk harrojme se faktoret nderkombetare nuk do te lejojne qe çeshtja e Kosoves te zgjidhet ne menyren: te gjitha per njeren pale e asgje per palen tjeter.

Nuk eshte e çuditshme, prandaj, pse zyrtaret serbe edhe me vendosmerisht se zyrtaret tane u ngriten kunder idese se “ndarjes” se Kosoves dhe ata ngrihen kunder kesaj ideje, sepse e dine qe nuk mund te flitet me per ndarje, por per lekundje te kufirit midis Kosoves dhe Serbise. E dini si e tha peshkopi i Kosoves, Artemije: “Me e mire eshte per serbet pavaresia e Kosoves, qe nuk do ta pranojme kurre, sesa ndarja me te cilen do te pajtoheshim. Ate qe nuk e pranon mund ta kthesh nje dite, kurse ate qe e pranon nuk mund ta kthesh kurre”!

Levizja e kufirit midis Kosoves dhe Serbise, qe do te bazohej ne perqindjen e popullsise shqiptare, ne njeren ane dhe serbe, ne anen tjeter,ne prag te luftes dhe qe do te sillte edhe lekundje vullnetare te kesaj popullsie, do te ishte zgjidhja perfundimtare, historike e çeshtjes se Kosoves. Dhe, kjo zgjidhje do te varroste pergjithmone iluzionet e peshkopit Artemije dhe te tjereve, shume te tjereve, qe mendojne si ai ne Serbi, kurse do ta bente te mundshme vetevendosjen, domethene bashkimin e Kosoves me Shqiperine pa pengesa nga ana e faktoreve nderkombetare. Per kete arsye kundershtimet e pezmatueshme qe iu bene idese se “ndarjes”, domethene te levizjes se kufirit midis Kosoves dhe Serbise nga ana e disa ministrave dhe intelektualeve tane, me duken te pamenduara mire. Njeri nga shkrimtaret tane deklaroi, mbasi degjoi si reagoi Tirana zyrtare, se ideja e ndarjes se Kosoves eshte ide e rrezikshme sepse - tha ai- rrezikon rajonin dhe, madje Evropen! Pse? Pse levizja e kufirit midis Kosoves dhe Serbise do te rrezikonte rajonin dhe Evropen? Sepse, na pergjigjet ky shkrimtar, duke perseritur klishene zyrtare, shembullin e ndarjes se Kosoves do ta ndiqnin edhe te tjere ne rajon dhe ne Evrope. Dhe, ashtu Evropes do t‘i hynte flaka!

E po si mund te flitet ashtu? Pse nuk mendohet pak me qete, me racionalisht? Ne qofte se Prishtina dhe Beogradi do te pajtoheshin per levizje te kufirit midis Kosoves dhe Serbise pse te ngrihet kush kunder pajtimit te tyre. Po te gjithe faktoret nderkombetare thone se do te ishte me se miri qe te gjendet zgjidhje rreth se ciles do te pajtoheshin te dy palet. Pse do te rrezikonte rajonin dhe Evropen pajtimi i shqiptareve dhe serbeve per levizjen e kufirit midis Kosoves dhe Serbine? Ne qofte se hungarezet e Rumanise, turqit e Bullgarise, basket e Spanjes kane kushte gjeografike dhe arsye etnike per te kerkuar levizje kufiri, por kete nuk e pranojne rumunet, bullgaret e spanjollet gjendja e tyre mbetet siç eshte sot dhe marreveshja shqiptaro-serbe nuk ka se si t‘u fuse zjarrin Rumanise, Bullgarise e Spanjes. Faktoret nderkombetare e me ta edhe ne po themi se rasti i Kosoves eshte rast i veçante, i pangjashem me raste te tjera. Dhe, vertet eshte rast i veçante. Pse atehere te mos i lejohet ta tregoje kete veçanesi edhe me te drejten e levizjes se kufirit me Serbine nese pajtohet edhe Serbia. Domethene, levizja e kufirit midis Kosoves dhe Serbise, per te cilen do te pajtoheshin shqiptaret dhe serbet, nuk ka se si te rrezikoje rajonin dhe Evropen, nuk ka sesi te ndeze zjarr askund perpos ne kokat letrare! Apo jo?

PER ÇKA S‘DO TE BISEDOHET

Ekipi i Unitetit ka paraqitur platformen e tij, ku ka vendosur tri pika te panegociueshme: a) asnje diskutim per pavaresine; b) asnje diskutim per integritetin territorial te Kosoves dhe c) asnje diskutim per shtyrjen e afatit. A eshte e mjaftueshme kjo platforme dhe si e gjykoni ju ate?

Fjale te forta. Prej fillimit te bisedimeve per statusin, Ekipi i Unitetit i ushqen qytetaret e Kosoves me deklarata per ato qe nuk do te beje dhe per ato qe nuk do te ngjasin e, pastaj, i ben ato qe i ka mohuar dhe ndodhin ato qe kane thene se nuk do te ndodhin! Ekipi i Unitetit e di, besoj, se ne Rezoluten e Keshillit te Sigurimit 1244 shkruan se pas nje kohe do te behen bisedime (apo do te mbahet konference nderkombetare - nuk me kujtohet sigurt si thuhet) per statusin perfundimtar te Kosoves. Ata qe shkojne ne bisedime e dine se ne bisedime mund te shfaqen mendime, ide, propozime, te hapen çeshtje jo vetem nga Ti, por edhe nga Ai dhe jo vetem nga Ti dhe Ai, por edhe nga organizuesit, mbikeqyresit, monitorizuesit e bisedimeve. Tri çeshtjet per te cilat Ekipi i yne i Unitetit thote se nuk do te bisedoje tingellojne mire, premtueshem per ne, por ç‘te bejme kur perfaqesuesit tane do te pranojne qe te bisedojne per te tria sidomos ne qofte se ashtu kerkon Treshja e Grupit te Kontaktit. E ajo mund te kerkoje. Po per çka do te bisedojne ata nese jo per statusin?

Ne nje deklarate te paradokohshme, ish-kryeministri i Kosoves, Bajram Rexhepi, propozoi shkembimin e pjeses veriore te Mitrovices me Luginen e Presheves. A ju duket ky nje “pazar” i arsyeshem?

Propozimi eshte interesant, gjithsesi i arsyeshem, por, si duken punet, i pasendertueshem. Kush i njeh programet kombetare serbe, veçanerisht ato te Vasa Çubrilloviqit, e di se Lugina e Presheves konsiderohet lugine me rendesi te madhe strategjike, qe lidh Serbine me Luginen e Vardarit. Veshtire se Serbia do ta pranonte shkembimin qe propozon ish-kryeministri yne i çmuar, Bajram Rexhepi. Dhe, pse me ne fund, ta pranoje? Serbia mendon te mbaje edhe Luginen e Presheves, edhe Mitrovicen Veriore, me Leposaviqin dhe Zubin Potokun. Me ne fund, ajo ato eshte duke i mbajtur! Per ta bere Serbine qe t‘i leshoje ato duhet nje lufte e re! Por, koha e lufterave njehere per njehere ka kaluar…

ARSYET E VETOS RUSE

Profesor, sipas te gjitha gjasave, Rusia nuk do te jape voten e saj ne Keshillin e Sigurimit dhe gjerat do te mbeten serish ashtu siç kane qene. Si mund te levizet, sipas mendimit tuaj, ne shpalljen dhe njohjen e pavaresise se Kosoves si dhe njohjen e ketij realiteti te ri ne aspektin e ligjit nderkombetar, pra ne organizatat perkatese nderkombetare?

eshte ditur prej dites se pare, kur ka shfaqur mospajtim me Planin e Ahtisarit se, Rusia nuk do te jape voten e saj per pavaresine e Kosoves, qofte edhe ashtu te mbikeqyrur dhe te ndare perbrenda siç parashihet ne ate Plan. Kush i ka percjelle deklaratat e zyrtareve, te numrit me te madh te zyrtareve serbe dhe te anketave te opinionit serb per qendrimin ndaj ardhmerise se Kosoves, ka mundur te konstatoje se Serbia ishte ne prag te pajtimit me, si thone serbet, humbjen e Kosoves. Rusia ishte ajo qe e nxiti politiken e tanishme vendosmerisht mospajtuese te Serbise me pavaresine e Kosoves! Rusia e nxiti rikthimin e ashpersuar te politikes tradicionale serbomadhe ndaj Kosoves! Nuk do te duhej te harrojme se Rusia ka nxitur kryengritjen e pare serbe me 1805 dhe te dyte me 1812, luften kunder Turqise ne vitet 1876-1878 dhe debimin e shqiptareve prej Nahijes se Nishit dhe, me ne fund, lufterat ballkanike. Ne ato kryengritje dhe luftera serbe ne shekullin 19 oficeret ruse ishin oficere vullnetare. Dhe, te gjitha keto Rusia i bente atehere per nevojat e veta politike dhe strategjike. Edhe tani, perkrahja qe Rusia i jep Serbise duke mos e pranuar pavaresine e Kosoves ne te vertete eshte politike mbi te gjitha per nevojat politike dhe strategjike te vete Rusise. Ariu polar do te tregoje se eshte zgjuar.

Me pyesni si te ecet perpara? Keshilli i Sigurimit nuk krijon shtete - kjo duhet te dihet. Ne duhet ta shpallim vete pavaresine. Dhe, kete duhet ta beje Kuvendi i ri, pra i riu, menjehere teksa te kryhen bisedimet me Beogradin. Sa me shume te shtyhet dita e shpalljes se pavaresise aq me shume mund te nderlikohen punet.

Gjithashtu profesor, ka zera, te paket per momentin, por siç duket po shtohen, qe flasin per bashkimin e Kosoves me Shqiperine. Si i komentoni keta zera?

Jane zera qe flasin per diçka qe do te ndodhe nje dite, sado po shtohet numri i feudaleve dhe bujkroberve te tyre, qe e kundershtojne deri ne vetemohim nje ide te tille. Leverdite politike, partiake, lokale e te tjera i bejne keta te çohen kunder nje ideje qe qe gati nje shekull e gjysme e ka levizur perpara historine shqiptare.

INTEGRIMET DHE ÇINTEGRUESIT

Nderkaq, si e shikoni ju ne te ardhmen shtetin e Kosoves ne marredheniet me Shqiperine, Maqedonine (ku gati 30% eshte e banuar me shqiptare), Serbine (ku ndodhet Lugina e Presheves e banuar me shqiptare) dhe Malin e Zi, ku gjithashtu jeton nje numer i konsiderueshem shqiptaresh? Cila, sipas jush, duhet te jete platforma e veprimit ndershqiptar ne te ardhmen per integrimin e faktorit shqiptar ne rajon?

Edhe sot po shohim se sjelljet e Shqiperise zyrtare ndaj Kosoves dhe ndaj shqiptareve ne pergjithesi dhe sjelljet e Kosoves ndaj Shqiperise dhe shqiptareve te tjere ne Ballkan i percakton politika e faktoreve nderkombetare, ne radhe te pare e SHBA-ve dhe e Bashkimit Evropian ndaj tyre. Po mire. Tani, per fat, nuk po mendojme si dikur, as me koken e Italise, as me koken e Jugosllavise, as me koken e Bashkimit Sovjetik, as me koken e Kines per veten, per identitetin tone politik ne Ballkan. Tani po mendojme me koken e vendeve me te zhvilluara dhe demokratike: te Amerikes dhe te Evropes, sado nuk do te ishte keq qe, bile, per identitetin tone kulturor dhe politik te mendojme pak me shume edhe me kokat tona.

Ajo qe Ju quani platforme e veprimit ndershqiptar, sipas mendimit tim, do te duhej te perbehej prej perpjekjesh te programuara, te organizuara mire, racionalisht, te ligjesuara, per integrimin shqiptar, per krijimin e lidhjeve sa me te zhvilluara, sa me te gjithanshme, sa me te forta kulturore, ekonomike, tregtare, turistike, politike e te tjera e kjo domethene te krijimit te hapesires kulturore, ekonomike dhe, pse jo, politike gjithekombetare. Kusht per sendertimin e ketyre lidhjeve, te kesaj hapesire, eshte ndertimi i rrugeve, ne radhe te pare i rruges Durres - Kukes - Prizren; Prizren - Puke - Shkoder - Ulqin; Deçan - Plave e Guci; Guci - Vermosh - Shkoder e i rrugeve te tjera qe lidhin krahinat dhe qytetet shqiptare. Me rendesi jetike per integrimin dhe zhvillimin e gjithanshem te shqiptareve do te ishte ndertimi i hekurudhes Prizren-Kukes-Tirane-Durres.

Ne sot, mjerisht, degjojme vetje qe flasin per rolin, thone ata, kolonial te kultures qe krijohet ne Tirane ndaj kultures se Kosoves!

Degjojme vetje qe do te donin te keputen lidhjet shpirterore midis shqiptareve te Shqiperise dhe te Kosoves: te keputen lidhjet qe krijon gjuha e perbashket letrare, gjuha standarde! Ne sot degjojme vetje qe do te donin te krijohej nje komb tjeter ne Kosove, i ashtuquajturi komb kosovar dhe, ashtu, shqiptaret ne Ballkan te ndaheshin ne dy kombe! Degjojme dhe çka nuk degjojme. Nuk mund te thuhet se vetjet e ketilla nuk kane edhe ndonje institucion pas shpines dhe nuk mund te thuhet se vetjet e tilla nuk kane edhe grupe politike partiake pas shpines. Dhe, per kete arsye nuk mund te thuhet se zerat e tille nuk mund te ndikojne aspak ne ngadalesimin e procesit te integrimeve shqiptare. Deshtimi i tyre, nderkaq, eshte i pashmangshem. Ne historine e popullit gjithmone ne fund deshtojne shprehesit e interesave te ngushta, lokale, qofshin ato politike, ideologjike, ekonomike, fetare e te tjera, me te cilat cenohen interesat e pergjithshme.

Cili eshte vleresimi juaj per Planin e propozuar nga Presidenti Ahtisari dhe a mendoni se viti 2008 do ta gjeje Kosoven te pavarur?

eshte shkruar shume ne gazeta dhe eshte folur me shume ne mediat elektronike per kete Plan. Kam shkruar edhe une. Ne situaten e perbere rreth statusit te Kosoves, Plani i Ahtisarit paraqitet si nje dhurate per ne nga ata faktore nderkombetare qe, megjithate, synojne zgjidhje te drejte per Kosoven - e zgjidhje e drejte, sado jo edhe historike, e çeshtjes se Kosoves konsiderohet pavaresia e Kosoves. Nuk do te duhej te mos shihnim dhe te mos thoshim se Plani i Ahtisarit e ndan Kosoven perbrenda, e ben Kosoven politikisht dhe kushtetutare - juridikisht Kosove te dy entiteteve. Sipas Planit te Ahtisarit, Kosova do te jete protektorat i Bashkimit Evropian dhe, vetem mbasi te hiqet ky protektorat - kush e di kur - Kosova do te mund te quhet realisht e pavarur. Pra, Kosova realisht e pavarur, Kosova pa status protektorati, domethene sovrane, do te behet me vone se me 2008.

(vijon)


OLIGARKITe PARTIAKE Ne SHQIPeRI DHE KOSOVe

(Vijon intervista me akademikun Rexhep Qosja)
2 TETOR, 2007

PLURALIZMI I TOTALITARIZMAVE

Profesor, sa informacion keni per zhvillimet aktuale politike, ekonomike dhe shoqerore ne Shqiperi dhe si i gjykoni ato?

Zhvillimet ne Shqiperi perpiqem t‘i percjell rregullisht. Te fillojme nga zhvillimet politike. Ne Shqiperi, sipas mendimit tim, sot per sot monizmi totalitar eshte zevendesuar nga pluralizmi i totalitarizmave. Ne Kuvendin e Shqiperise sot per çdo gje vendosin dy parti: vendosin here njera e here tjetra ose ne marreveshje a ne mosmarreveshje njera me tjetren.

Kuvendi i Shqiperise ne thelb eshte, prandaj, nje gjysmekuvend, kurse demokracia e rregjuar ne procedure jo rralle te cenuar.

Deputetet e tjere, te partive te tjera te vogla ne ate gjysmekuvend, me se shpeshti jane te perdorur prej atyre dy partive.

Populli, sovrani i vertete, eshte plotesisht i perjashtuar nga mundesia e ndikimit ne vendimmarrje dhe nga mbikeqyrja e pushtetit!

E, ne qofte se demokracine e quajme jo vetem procedure, por edhe çka do te duhej te ishte - marredhenie mes njerezve, humanizem, atehere ne mund te flasim vetem per nje minimum te demokracise. Apo per nje demokraci rurale edhe ashtu teper te shperdorur si ne Shqiperine shteterore ashtu edhe ne Kosove.

Ne politiken shqiptare, ne Shqiperine shteterore, ne Kosove e ne Maqedoni ngjet ajo qe Darendorfi e quan harlisje e shpirtrave te keqij! Kush mund te prese demokraci, njerzillek, pergjegjshmeri, drejtesi, ndergjegje prej shpirtrave te keqij te harlisur? Askush me mend ne koke. Politika qe bejne keta shpirtra te keqij, te harlisur, gjithnje me disa perjashtime, eshte thellesisht e pamoralshme.

OLIGARKITE PARTIAKE

Te vazhdojme me zhvillimet aktuale ekonomike. Relievin politik dhe ekonomik te Shqiperise (dhe te Kosoves) e percaktojne oligarkite partiake. Ato e kane bere parim politik, natyrisht te mbuluar me fraza demagogjike, gllaberimin. Keto oligarki, me ministrite e tyre, ne kabinetet e tyre dhe jashte kabineteve te tyre, bejne betejat per çdo prokurim, per çdo tender, duke filluar nga çdo tualet i ri e deri te çdo kilometer rrugesh per asfaltim, per ura, per korrent, per nafte, per cigare, per telefonite, per institucionet e arsimit, te shkences e te kultures, per firmat e ndryshme shteterore, per çdo mall me akcize dhe pa akcize!

Keto oligarki partiake nuk kane vetedije per sherbim shteteror dhe nuk kane vetedije elementare per drejtesi sociale, per nje ndarje sadopak te drejte te pasurive te perbashketa, publike.

Kryeministri i Shqiperise pa pushuar bertet kunder korrupsionit, por familjaret e tij jane gjithnje e me te pasur, kurse Shqiperia, si u deshmua me te dhena nga nje organizate nderkombetare me 26 shtator, kampione e korrupsionit ne Ballkan!

E gjithe kjo veprimtari e quajtur plaçkitje, korrupsion, nepotizem, luks zyrtar, kontrabande dhe trafikim eshte mbuluar me solidaresi klanesh dhe me shkelqim te rrejshem patriotik. Per here te pare ne historine shqiptare hajdutet e pasuruar sa çel e mbyll syte zene vendet e para ne radhet e patriotizmit!
Pjesetaret e ketyre oligarkive i kane mesuar do fraza per politiken, demokracine, ekonomine, politiken rajonale me te cilat u servilizojne disa faktoreve nderkombetare, do fraza qe u pelqejne vesheve te Amerikes e te Evropes, por duke i shqiptuar keto fraza vazhdojne te bejne çdo gje ne njemendesine shqiptare!

Dhe, keshtu do te vazhdojne derisa shqiptaret te mos mesojne qe prej pushtetit te kerkojne shume me teper sesa te mos jene te rrahur, te burgosur, te shfrytezuar, te çuar per pune ne bote, te perbuzur - si gjithmone deri tani.

Te kalojme ne zhvillimet aktuale shoqerore. Shoqeria shqiptare vazhdon te jete thellesisht e ndare. Kjo shihet si ne Kuvendin e Shqiperise ashtu edhe ne ato te Kosoves dhe te Maqedonise dhe kjo shihet ne debatet politike e intelektuale ne mediat elektronike.

Shoqeria shqiptare, me nje perqindje te madhe te qytetareve, vazhdon te jete shoqeri e zhgenjyer dhe e deshperuar. Ikja jashte Atdheut, gjithmone dhe per çdokend eshte e dhembshme, ne njeren ane dhe vetevrasjet e vrasjet e shpeshta si kurre perpara, ne anen tjeter, jane deshmi e kesaj.

Nuk kemi sistem vlerash. Diçka qe çmohet si vlere ne nje ane, perbuzet, shpallet jo vlere a kundervlere ne anen tjeter.

Mosdurimi, jotoleranca e ndersjelle jo vetem politike dhe ideologjike karakterizojne jeten tone!

Shpifjet, genjeshtrat, denoncimet jane mjeti i shpeshte i shprehjes se mosdurimit dhe jotolerances jo vetem politike dhe ideologjike.

Te gjitha keto, plus brutalitetet karakterizojne edhe debatet midis intelektualeve.

Sjellje, veprime, paraqitje, mendime te njerezve te shtresave te ndryshme, te privuara prej skrupujsh me te domosdoshem, ka aq shume saqe njeriu pushtohet prej medyshjes: ne mos shoqeria shqiptare eshte shoqeri e paetike.

Shume nga ato qe degjohen, shume nga ato qe shihen dhe shume nga ato qe behen ne jeten tone politike dhe ne jeten tone kombetare ne pergjithesi deshmojne se ne me njeren kembe jemi ende ne nivelin e dyte te, si e quajne sociologet bashkekohore, qenies psiko-sociale e kjo domethene ne nivelin e qenies karakteristike per tribalizmin, kurse me kemben tjeter ne nivelin e trete e kjo domethene ne nivelin e qenies psiko-sociale qe e karakterizojne egocentrizmi i skajshem, dhuna ne marredheniet shoqerore, lufta darviniane per ekzistence, korrupsioni, vjedhja dhe plaçkitja! Ky eshte nivel ne te cilin, pra, mungojne rendi dhe drejtesia, ne te cilin nuk funksionon shteti i se drejtes.

eshte e qarte: gati njeqind vjet pas krijimit te shtetit, ne ende nuk kemi arritur te ndertojme shoqeri qytetare.

E di se nuk do ta pres ndertimin e saj!

SHTETI PARTIAK DHE DEMOKRACIA

Tani Shqiperia ka nje President te ri. Si e vleresoni procesin e zgjedhjes se tij? Po figuren e z. Bamir Topi?

Procesi i zgjedhjes se kryetarit te ri te Shqiperise me eshte dukur si te gjitha proceset e tjera politike ne Shqiperi: i komplikuar dhe i lenduar prej sjelljesh shpesh te padeshiruara, por, ne fund, u quajt demokratik edhe prej atyre qe menjehere pas zgjedhjes se kryetarit nuk e quajten te tille. E besoj se nderruan gjuhe, nese jo edhe mendje, se ashtu porositen faktoret nderkombetare. Ne qofte se ka pasur nje marreveshje qe kryetari i Shqiperise te zgjidhet me bashkemarreveshjen, me konsensusin e dy paleve, atyre ne pushtet dhe atyre ne opozite, atehere kjo bashkemarreveshje u shkel. Dhe u shkel, sepse Shqiperia sot eshte shtet njepartiak, natyrisht njepartiak jo si ne kohen e komunizmit dhe jo me pasojat njepartiake te kohes se komunizmit. Shqiperia ka sot kryetarin e shtetit, kryetaren e Kuvendit dhe Kryeministrin - te gjithe te nje partie. E kjo parti, Partia Demokratike e Shqiperise, ka arritur te krijoje qeverine ne saje te koalicionit me nje varg partish te tjera te djathta apo te qendres se djathte. Si nuk u be qe bile njeri prej ketyre posteve t‘i jepet ndonjeres nga partite e koalicionit! Deri ku shkon partishmeria dogmatike e Kryeministrit te Shqiperise, pos ketyre tri posteve, e tregojne edhe zgjedhjet e tanishme ne zonen 31 te Tiranes. Beri çmos qe ta kandidoje per deputet anetarin e Partise Demokratike ne vend se te tregohej sadopak me zemergjere ndaj partive te koalicionit dhe te pajtohej me kandidimin e nje politikani te nje partie tjeter: te Dashamir Shehut.

Kryetarin e ri, Bamir Topin, megjithese bashkepunetor i njeriut per te cilin nuk kam mirekuptim - i Sali Berishes, e shikoj me nje simpati kur e kur te shprehur. eshte nje nga perjashtimet e deshiruara ne Partine Demokratike, qe kujdeset te dalloje prej kryetarit te partise se ciles i takon. E, dallon, para se gjithash, me sjellje dhe gjykime te matura, jokonfliktuoze, racionale, demokratike. Do t‘i sherbeje mire Shqiperise ne qofte se u rri larg infarkteve politike te Kryeministrit, ne qofte se nuk pajtohet me perpjekjen e tij per rregjimin e reformes se gjyqesorit ne qerim te hesapeve me kryeprokurorin publik, Theodhori Sollakun, ne qofte se nuk pajtohet me totalitarizmin e tij partiak, ne qofte se nuk pajtohet me politiken e tij demtuese ndaj studimeve shqiptare, ne pergjithesi, ne qofte se ruhet prej prirjeve autoritare te Kryeministrit, i cili nuk ngurron te fuse hunden staliniane edhe ne punet e krijimtarise shkencore dhe artistike. E te tjera.

MJESHTERIA E FRIKESIMIT

Si e vleresoni punen e qeverise “Berisha”?

Çka mendoj per punen e qeverise “Berisha”? Berisha? Fenomen qe flet per te dhe fenomen qe flet edhe per ne. I vdekur politikisht dhe moralisht pas tragjedise, ne te cilen e futi Shqiperine ne vitin 1997, ai u kthye ngadhenjimtar ne pushtet ne vitin 2005! Askund ne boten demokratike nje rikthim i tille politik nuk do te mund te ngjante. Ai u rikthye dhe “i shkeli” te gjithe: intelektualet, biznesmenet, pronaret e mediave, me perjashtim te “Top Channel”-it, opozitaret me perjashtim te disa prijesve opozitare. Intelektualet e korruptuar politikisht dhe servile alla Kadare jane bere tellalle te tij, te tjeret, te “pavarurit” jane strukur me shprese se ashtu te heshtur, do te shpetojne prej shpifjeve, denoncimeve dhe ndotjeve prej partizaneve te tij ne media! Si eshte e mundshme kjo? Sali Berisha i ben te gjitha te mundshme: edhe te pamundshmet ne boten normale, demokratike. Ai, vetem ai, e ka kuptuar se si, me çka arrihet sigurt ne pushtet ne jeten tone. Ai, vetem ai, e ka kuptuar se kujt dhe pse ia varim ne qafen ne pushtet! Ai, vetem ai, e ka kuptuar se ne jeten tone nuk arrihet ne pushtet dhe nuk mbahet pushteti pa shumefytyresi, pa papergjegjshmeri, pa mashtrime, pa britme frikesuese, pa dhune despotike orientale! E shihni ç‘ben ai ne Kuvend, ne te vertete ne gjysmekuvendin e tij ne krye me zonjushen Topalli, qe per nga vrazhdesia politike eshte bere kopja e tij? Bertet Kryeministri ne ate gjysmekuvend, kercenon, shantazhon, thote te paverteta, fyen, cenon, perdhos ndere e dinjitete! Dhe, vazhdon tutje. Shqiperia ne terr ne dimer dhe ne vere! Kryeqyteti pa uje ne vere dhe ne vjeshte! E kryeministri vazhdon tutje i paprekur: askush nuk kerkon llogari prej tij po vetem prej disa ministrave te tij. Hajde, thuajmani ate shtet ne bote ne te cilin do te mund te vazhdonte te kryeministronte njeriu politik nen qeverisjen e te cilit popullin e pllakosin nje terr i tille dhe nje etje e tille! Dhe, kriza politike njera pas tjetres!

Tragjikomedite, qe nen mandatin e Sali Berishes po i shkaktohen Shqiperise, jane te ndryshme, por ai vazhdon tutje si despotet ne kale te shales. Ai, vetem ai, e ka kuptuar mire se ne durojme e duam ne pushtet vetem mjeshtrit e teknologjise se agresivitetit politik! E shkollen e kesaj mjeshterie Sali Berisha ka pasur ku ta mesoje! Ishte nxenes i shkelqyeshem.

(Intervistoi: Urim Bajrami)