REXHEP QOSJA, NOBELIST I ARDHSHËM

Emri i Akademi Rexhep Qosjës, lidhet ngushtë në shumë fusha të letërsisë shqiptare, pa guxuar ta lëmë anash edhe atë të angazhimit të tij politik në zgjidhjen e drejtë të çeshtjës shqiptare.

Kur permendet emri Rexhep Qosja, në botën e ndergjergjëshme shqiptare ka sinjfikimin e njeriut të urtë,të mençur,trim... kurse tek shtresa intelektuale (përseri e ndergjegjshme, jo xheloze), sinjifikon studiuesin më të njohur të kohës sonë, duke e radhitur përkrah Çabejit.

Qëllimisht u potencua “ të ndërgjegjshëm” dhe “jo xhelozë”, duke pasur parasysh faktin se ne shqiptarët, gjithnjë jemi mburrur me dijetarët dhe politikanët tanë që tërë kontributin e dhanë për Perandori dhe vennde të huaja. Ne, kurrë nuk jemi kujdesur ta vlerësojmë dijetarin tonë, por në të kundërtën, për dijetarët bashkëkohës janë thurrë intriga e kurtha nga më të paskurpullta. Pikërisht, në krijuesin e madh të letërsisë sonë, Akademik Rexhep Qosjën, këto intriga primitive do të ndikojnë në frymëzimin e tij artistik dhe do t’ia cysin muzën për të krijuar vepra monumentale siç janë: “Vdekja më vjen prej syve të tillë”, “Një dashuri dhe shtatë faje” dhe këto ditë me romanin më të ri “Nata është dita jonë”. Vajazani është vorbulla e të gjitha të këqiave që vijnë të përpunuara prej njëfarë Qyteti të Bardhë dhe sulën kundër të gjithë atyre që vajazanasve ua dëshirojnë të mirën. Përmes prozës së Rexhep Qosjës paraqitët një segment real i historisë së popullit tonë të përvuajtur, me të cilën prozë do të merren studiuesit e gjenratave të ardhshme për të zbuluar se në çfarë kushte gjendeshin krijuesit tanë gjatë viteve të robërisë dhe pas çlrimit të Kosovës.

Po të tërhiqët një paralele e vuajtjve gjatë rrugës krijuese të Rexhep Qosjës dhe të disa shkrimtarëve me renome botërore, do të shohim se Qosja me ta ka shumë ngjashmëri. Ndër shkrimtaret botëror është Viktor Hygo, për të cilin francezet herë kishin konsideratë e herë përbuzje, aq sa Viktor Hygo u detyruar të kërkonte strehim politik në Bruksel dhe vende të tjera për njëzet vjet me radhë. Edhe Rexhep Qosja për një kohë të shkurtër u detyrua të largohej nga Kosova, por, për fatin tonë, baombardimët e NATO-s, e shkurtuan eksodin e shpernguljeve shqiptare dhe shumica u kthye në vendlindje.

Duke e parë nevojën se popullit i nevojitej që në ballë të dalin bijtë më të dijshëm, Rexhep Qosja pa hezitim iu vesh edhe politikës një lloji siç iu kishte veshur dikur Viktor Hygo. As Viktor Hygo, që na i la vetëm nëntë romane , e as Rexhep Qosja , nuk u treguan të suksesshëm në politikë, ndoshta nga fakti se politika është një fushë përplotë mashtrime e djallëzi e artisti nuk është i pajisur me këto veti.

Rexhep Qosja është njëri ndër krjiuesit tanë aq i talentuar e aq produktiv dhe inventiv, saqë studiuesit do ta kenë vështirë ta radhisin në një kategori të veçantë, njëlloji siç është i vështirë Viktor Hygo, i cili parktikoi të gjitha zhanret:romanin, dramën, esenë...

QOSJA ËSHTË ZËRI I REVOLTËS

Gjatë tërë veprimtarisë krijuese të Rexhep Qosjës, e deri të romani më i ri “Nata është dita jonë”, të shkrimtari ynë, kudo do të gjejmë revoltën e tij kundër pushtuesit dhe kundër shërbëtorëve të tyre. Në fakt, Rexhep Qosja është zëri i revoltës së shtresës së varfër të popullit dhe i disa intelektualëve, të cilët në mungesë të guximit në heshtje përqafojnë idetë krijuese dhe politike të Qosjës.

Rexhep Qosja me guximin e tij pa mëshirë i sulmon disa intelektualë të cilët ishin fabrikuar në laboratorin e Qytetit të Bardhë, e të cilët të fshehur nën maskën e patriotizmit dhe titujve të tyre shkencorë, manipulonin dhe ende manipulojnë me të pafajshmit e të padjallëzuarit. Bazuar në romanin më të ri të Rexhep Qosjës “Nata është dita jonë”, do të shohim se autori është i pamëshirshëm edhe ndaj klasës politike aktuale ku disa prej tyre pasurohën brenda natës. Qosja e ngre zërin e tij kundër krimit të organizuar,kundër korrupsionit, kundër prostitucionit dhe kundër çdo gjëje negative që kohëve të fundit janë bërë pjesë e përditshmërisë sonë.

Qëllimisht, Rexhep Qosja i vë në spikamë anët negative, sepse nëse ndaj tyre heshtim ato do të zgjërohën dhe ne vend se te kemi një ardhmëri të sigurt, ne shkojmë drejt pasigurisë.

Në veprat e tij Rexhep Qosja nuk i mbyll sytë para plagës, por plagën e hap dhe me skallpellin e tij sikur i pret pjesët e kalbura. Kështu i shkon plagës deri ne fund për t’ia gjetur origjinën se prej nga na vjen ajo. Rexhep Qosja është i vetëdijshëm se pa e gjetur origjinën e problemit nuk ekziston mundësia e përmirsimit të gjendjes. Kështu derisa Qosja është në kërkim të zbulimit të origjinës së plagëve tona, tjerët të cilët janë formuar në laboratoriume të huaja pengojnë, dezinformojnë, shpifin madje edhe vrasin.

Në tërë veprimtarin krijuese të Rexhep Qosjës do të hasim një lloji dyluftimi: ndërmjet së keqës dhe së mirës. E keqja janë armiku dhe shërbëtoret e tij, ndërsa e mira përfaqësohet nga autori dhe shtresa e varfër e popullit. Dhe ky dyluftim do të vazhdoi edhe për shumë vjet, perkatësisht deri sa pleqëria t’i marrë sherbetorët e armikut.

QOSJA SHQUHET EDHE NË FUSHEN E MENDIMIT SHKENCOR

Rexhep Qosja i adresohet lexuesit të sotëm, por mesazhin e tij e ka për lexuesit e gjeneratave të ardhshme, të cilat do të jenë krejtësisht të liruar nga xhelozia,inferioriteti dhe shërbimet informative të ish-pushtuesit.

“ Një libër i shumëfishtë do të përmban një shekull, ja se çka lë pas meje...” shkruante Viktor Hygo, duke e lënë amanet te varroset me arkivolin e të varfërve. Poashtu edhe ne tërë veprimtarinë e Rexhep Qosjës do gjemë një shekull luftë të vazhdueshme natë e ditë, siç thoshte Viktor Hygo, fjalet e fundit para se të vdiste.

Rexhep Qosja në hapësirat shqiptare do të shquhet në fushen e mendimit shkencor me “Historia e letërsisë shqipe” I dhe II. “Çeshtja shqiptare” e përkthyer edhe ne frengjisht. Ja se ç’shkruan një analist dhe kritik francez: “Rexhep Qosja e din se çdo komb, sado krenar të jetë ai, është vetëm një modalitet i kushteve universale njerëzore. Si lexues i inspiruar nga librat e shenjtë, ai e din që fqinji, rivali, madje edhe armiku, nuk mund të jenë personifikues të së keqës. Jo, kundershtari nuk e ka si burim tokën dhe e keqja nuk mbin nga toka: njeriu e sjell kundershtarin dhe të keqën. Për shkak se shqiptarët e kanë sensin e tragjikës, të shenjtës dhe sakrificës, andaj edhe literatura qartëson në mënyrë të mrekullueshme pushtetin politik dhe devotshmërinë tiranike ”. Bertrand Renouvin, nëntor 2006.

Rexhep Qosja që në fushën e letërsisë nga kritiket e huaj shquhet si Kafka i Ballkanit. Kritiket francez për vepren “Vdekja me vjen prej syve të tillë”, shkruajnë se Qosja ka një dimension vizionar. Qosja nuk është vizionar vetëm ne romane, por këtë largpamësi të tij do ta hasim edhe në polemika të ndryshme ku Akademiku Qosja mbron gjuhën standarde dhe u kundervihet disave të cilët dëshirojnë prej një dialekti të krijojnë një gjuhë e prej një populli të krijojnë dy popuj.

Me të drejt, Albshkenca, Rexhep Qosjën e kandidon për çmimin Nobel të letërsisë. Dhe, nuk do të jetë aspak befasi nëse shumë shpejt do të vlerësohet vepra e Qosjës dhe t’i ndahet çmimi Nobel.

Kontakt:Reshat80@hotmail.com