Poeti dhe shkrimtari Kalosh Çeliku veçon dhe i konsideron si vlera te arrira artistike ne letersine boterore veprat: “Ujku i Stepes“ nga Hermann Hesse, qe shkrimtarit i ka sherbyer si universitet jetesor, “Renia“ nga Alber Kamy dhe “Kopshti i Edenit“ nga Ernest Heminguej

1.“Ujku i Stepes” nga Hermann Hesse

“Ujku i Stepes“ i shkrimtarit Herman Hesse eshte nje liber i veçante qe e kam lexuar me nje fryme. Edhe ate, para tridhjete viteve si student i gjuhes dhe Letersise Shqipe, ne Prishtine. Heren e dyte edhe njehere e lexova pas studimeve. Dhe, tri herat e tjera, kur e pergatisja romanin per botim per here te pare ne gjuhen shqipe.

Nuk do mend qe romani “Ujku i Stepes“ i Herman Hessese eshte universiteti ne te cilin une u pergatita per jete dhe u shkollova si shkrimtar. Ne librin “Ujku i Stepes“ e gjeta veten, u identifikova me te, vuajtjen e tij, enderrimet per lufte ne jete. Libri flet per shpirtin, artin dhe pavdekshmerine.

Ujku i Stepes eshte njeri i ndjeshem me emrin Hari Haler, i cili eshte i vendosur ne nje kohe te kaluar kaosi, nje here mundohet ta vras ate pjese ne vete ne te cilen ka mesuar te flase si kafshe; heren tjeter ai asaj i leshon pe. Njeri dhe ujk, ne lufte te perhershme me njeri – tjetrin, e urrejne dhe e duan, perpiqen te fshihen para vetes, perpiqen ta sundojne njeri – tjetrin.

Ne kete liber nuk kam pare vetem fantazine patologjike te nje njeriu, te nje te semuri shpirteror, po mes atyre faqeve kam pare nje dokument te kohes se sotme. Shkaku? Sepse semundjen shpirterore te Harit, sot e kam te qarte, nuk eshte semundje individuale, po semundje e vete kohes, neuroze e gjenerates qe i takon Haleri; semundje, qe nuk i sulmon vetem te dobetit, individua te parendesishem, po ata me te fuqishmit, me te mençurit, me te talentuarit.

2.“Renia” nga Alber Kamy

“Renia“ nga Alber Kamy, kryevepra e shkrimtarit, i frymezuar nga nje klime moskuptimi dhe akuzash ndaj autorit, eshte liber qe merr trajten e nje monologu dramatik. Liber i nje “profeti bosh per kohet mediokre“, ky “njeri i kohes sone“ me “lirizem qelizor“, qe ushtron funksionet e çuditshme te “gjykatesit pendestar“ dhe qe, nepermjet te pohimit te pafajesise se tij, kerkon te fuse bashkebiseduesin midis qenieve njerezore, ne nje bote ku secili enderron per pushtet dhe ku, “dialogu“ eshte zevendesuar me “komunikaten“.

Libri “Renia“ eshte shprehje e ndergjegjes sone te turbulluar, ne te cilin autori duke folur per ne, na detyron te pranojme se “te jesh i lumtur; do te thote, te jesh fajtor”. Ndoshta eshte, nje nga kuptimet me te thella te “Renies“, veper dyshimi.

Kamy thoshte se ferri brenda vetes, eshte renie e pafundme ne purgatorin e njerezve…

3 . “Kopshti i Edenit“ , nga Ernest Heminguaj

Kete liber gjithmone do ta merrja me vete ne pushime. Ketu shfaqet kulmi i Heminguejit … Askush tjeter nuk shkruan keshtu, ai qe tenton te shkruaj me kete stil, nuk bene gje tjeter perveçse imiton shkrimtarin. Ajo qe me beri pershtypje gjate leximit, eshte magjia e vjeter e Heminguejit, i cili perdor fjale te thjeshta, per te pershkruar kenaqesi te thjeshta. Gjate nje muaji te sterzgjatur mjalti ne Mesdhe, shkrimtari David Bourn fillon te marri xixa zjarri per romanin e tij te dyte. Mezi pret te filloje te shkruaje perseri liber. Gruaja e tij Ketrina, i jep guxim, e fut ne lufte duke vene re vetmine e tij prej shkrimtari. E fut ne rreth me nje grua tjeter, ne nje trekendesh te çuditshem erotik …

“Kopshti i Edenit“, botuar per here te pare 25 vjet pas vdekjes te Heminguejit, eshte nje roman modern e provokues, i cili shpalos nje butesi dhe dobesi zakonisht te fshehur ne veprat e tjera te Heminguejit. eshte nje roman ku zbulohet, si askund tjeter, cilesia e largpamesise dhe çmimi i dhimbshem qe i eshte dashur te paguaj per te ushqyer vepren e tij.

Romani eshte nje histori teper e lexueshme… Ketrina mund te jete ndoshta me mbreselenesja nder personazhet e femres ne vepren e Heminguejit.

Hape nje teme te Re per shkrimtaret ne Forum!